Bij een verkeerscontrole kan de politie een ademtest of een speekseltest voor de opsporing van drugs opleggen. De vraag van de weigering is cruciaal, want die wordt vaak streng bestraft. Naar Belgisch recht vormt het weigeren van dit soort test een specifieke overtreding waarvan de gevolgen bijzonder zwaar kunnen uitvallen voor de betrokkene.
Een dwingend wettelijk kader
De wet betreffende de politie over het wegverkeer machtigt de politiediensten om controles uit te voeren die de staat van dronkenschap of de invloed van drugs nagaan. De ademtest vormt trouwens de basiscontrole voor alcoholgebruik achter het stuur, terwijl de speekseltest wordt gebruikt bij een vermoeden van druggebruik.
Deze tests passen in een logica van verkeersveiligheid en ze hangen niet af van de toestemming van de bestuurder. In de praktijk kan de politie deze controles preventief uitvoeren, bij een eenvoudige verkeerscontrole of, in voorkomend geval, na een ongeval. Zodra de procedure in gang is gezet, is de bestuurder verplicht mee te werken. De ademtest levert slechts een eerste indicatie op. Bij een positief resultaat wordt vervolgens een nauwkeurigere analyse uitgevoerd, en die zal als referentie dienen voor de vervolging.
Voor drugs is de procedure eveneens in verschillende stappen opgebouwd. Na een voorafgaande vaststelling op basis van lichamelijke of gedragsmatige tekenen wordt een speekseltest afgenomen. Blijkt die positief, dan volgt daar systematisch een speekselanalyse ter bevestiging op. Die analyse wordt naar een erkend laboratorium gestuurd en de resultaten zullen vervolgens als bewijs ten laste dienen.
Advertentie – lees hieronder verder
De weigering: een autonome overtreding
Ook al wordt er geen fysieke dwang overwogen om een bestuurder te dwingen, toch vormt de weigering om zich aan een ademtest, een analyse of een afname te onderwerpen op zich een specifieke overtreding. De wetgeving en de rechtspraktijk beschouwen een ongerechtvaardigde weigering als een belemmering van de controle. Hetzelfde geldt voor de speekseltest of voor de bevestigende analyses die daarop kunnen volgen.
Deze afzonderlijke overtreding staat juridisch los van het bewijs van een staat van dronkenschap of van rijden onder invloed. Met andere woorden, het is niet nodig dat de overheid een effectief gebruik of een positieve test aantoont om de weigering te bestraffen.
Gevolgen zoals bij de zwaarste overtredingen
Op praktisch vlak brengt de weigering van een ademtest onmiddellijke gevolgen met zich mee. De meest voorkomende maatregel bestaat uit een onmiddellijke intrekking van het rijbewijs voor een bepaalde duur, als veiligheidsmaatregel.
Op strafrechtelijk vlak wordt het dossier overgemaakt aan het parket, dat een minnelijke schikking kan voorstellen of kan beslissen tot een dagvaarding voor de politierechtbank. Bij vervolging zijn de mogelijke sancties aanzienlijk en kunnen ze een zware geldboete omvatten, evenals een verval van het recht tot sturen. De door de wet voorziene straf is een geldboete van 2.000 tot 20.000 euro en een verval (facultatief, maar meestal uitgesproken) van het recht tot sturen van 8 dagen tot 5 jaar.
In de rechtspraktijk wordt de weigering vaak gelijkgesteld met de meest ongunstige hypothese. Deze benadering wil vermijden dat een bestuurder zich aan de objectieve vaststelling van een overtreding zou kunnen onttrekken door de test te weigeren. Daarnaast kunnen bepaalde bijkomende maatregelen worden overwogen, zoals het opleggen van een alcoholslot of het uitvoeren van medische of psychologische onderzoeken, naargelang de omstandigheden en het profiel van de betrokkene.
Ruimte voor betwisting
Ondanks dit strenge regime blijven betwistingen mogelijk, al spitsen ze zich hoofdzakelijk toe op het procedurele vlak. De regelmatigheid van de controle vormt een centraal element. Zo kan een gebrek aan informatie over de rechten verbonden aan de ademanalyse of een onregelmatigheid in de procedure de zogenaamde bewijskracht van het proces-verbaal aantasten. Dit betekent dat het toelaat om de inhoud van het proces-verbaal makkelijker te betwisten voor de rechter.
Daarnaast kan ook het begrip « wettige reden » een invloed hebben. Een weigering kan in uitzonderlijke gevallen gerechtvaardigd zijn door medische of technische redenen. Bij drugs kan een arts worden ingeschakeld om de geldigheid van die weigering te beoordelen. Toch blijven deze gevallen beperkt en worden ze strikt beoordeeld, zowel door het parket als door de rechtbank. Maar men moet weten dat de last om het wettige karakter van de weigering aan te tonen steeds bij de bestuurder ligt.
Een vaak nadelige strategie
Naar Belgisch recht is het weigeren van een ademtest of een speekseltest zelden een goede optie voor de betrokken bestuurder. En zowel het wettelijk kader als de rechtspraktijk zijn er net op gericht dit soort gedrag te ontmoedigen.
Bij gebrek aan een geldige rechtvaardiging stelt die weigering van een test de bestuurder bloot aan sancties die vaak vergelijkbaar en soms zelfs zwaarder zijn dan die bij een positieve test. Deze aanpak past in een beleid van verscherpte bestraffing van rijden onder invloed, of het nu om alcohol of om drugs gaat. In de meeste gevallen blijft meewerken met de ordediensten dus de minst risicovolle strategie vanuit juridisch oogpunt. Bij dezen.
Gericht advies nodig over uw situatie? Laat u bijstaan door een verkeersadvocaat van Intolaw.
Meer weten? Raadpleeg de rubriek Boetes: bedragen, procedures en praktische tips.
Duizenden Belgische bestuurders volgen Gocar om op de hoogte te blijven en om de beste wagendeals te ontdekken. U toch ook? Blijf op de hoogte:
- Bezoek gocar.be regelmatig
- Volg Gocar op Google Nieuws
- Abonneer op de Gocar-nieuwsbrief
