Chipcrisis: Europa op rand van nieuwe schaarste, Volkswagen eerste slachtoffer

De Europese autosector beleeft een nachtmerrie waarvan ze dacht verlost te zijn. Nog geen drie jaar na de wereldwijde crisis rond halfgeleiders lopen de spanningen opnieuw hoog op. Dit keer ligt het epicentrum in het Nederlandse Nijmegen, de thuisbasis van Nexperia, een producent van ‘discrete’ halfgeleiders – diodes, transistors, vermogenscircuits – waarvan de helft naar de auto-industrie gaat. Op 30 september nam de Nederlandse regering het bedrijf rechtstreeks onder controle, vanwege vermoedens van inmenging door de Chinese aandeelhouder Wingtech en het risico dat intellectuele eigendom buiten Europa zou verdwijnen. Peking reageerde meteen met een tegenzet: het legde een exportverbod op voor chips die in China worden geproduceerd. Die zijn goed voor bijna 50 miljard stuks per jaar, ofwel de helft van Nexperia’s wereldwijde productievolume.

Die maatregel veroorzaakte meteen een schokgolf op de Europese markten: technologie- en autobedrijven gingen collectief onderuit, van STMicroelectronics tot Mercedes-Benz, Volkswagen en Renault. De Europese koepelorganisatie van autofabrikanten (ACEA) sloeg snel alarm voor een dreigend leveringsprobleem “binnen enkele dagen”. Het is dus overduidelijk: we staan aan het begin van een nieuwe crisis.

Zes op de tien auto’s getroffen

Nexperia produceert elk jaar meer dan 110 miljard chips, goed voor een omzet van ruim 2 miljard dollar. Het bedrijf levert aan constructeurs via een uitgebreid netwerk van toeleveranciers. Deze halfgeleiders zijn technisch gezien vrij eenvoudig, maar absoluut onmisbaar: ze sturen basisfuncties aan zoals verlichting, stuurinrichting, schakelaars en batterijbeheer.

Volgens schattingen bevat zes op de tien voertuigen wereldwijd minstens één chip van Nexperia. In een Europese auto zitten gemiddeld 350 tot 500 elektronische componenten van dit type. In dat kader werkt het Chinese embargo als een onmiddellijke wurggreep op de logistieke ketens: de voorraden worden niet in maanden, maar in dagen geteld.

Hildegard Müller, voorzitster van de machtige Duitse autolobby VDA, waarschuwde al: “De situatie kan binnenkort leiden tot zware productiebeperkingen of zelfs tot stilleggingen.” In Duitsland hebben meerdere constructeurs intussen crisisteams opgestart.

Volkswagen wil schade beperken

Binnen Europa lijkt Volkswagen het meest blootgesteld. De groep bevestigde dat de productie van de modellen Golf en Tiguan in Wolfsburg vanaf 24 oktober wordt stilgelegd. Officieel wegens gepland onderhoud, maar de directie steekt haar onzekerheid niet langer onder stoelen of banken.

Christian Vollmer, verantwoordelijk voor de productie bij het merk Volkswagen, verklaarde in Handelsblatt dat de constructeur inmiddels “een alternatieve toelevering heeft verzekerd” via een andere fabrikant die het verlies aan Nexperia-onderdelen zou kunnen opvangen. Het probleem? Deze chips zijn goedkope massaproducten, maar essentieel. Andere bedrijven kunnen ze wel maken, maar de technische compatibiliteit en snelheid van levering zijn onzeker. Bovendien koopt Volkswagen niet rechtstreeks bij Nexperia: de componenten gaan via toeleveranciers, wat het vervangen ervan extra ingewikkeld maakt.

Volgens Bloomberg zouden de eerste gevolgen van de crisis binnen een week voelbaar zijn bij Europese toeleveranciers, waarna de impact zich binnen tien tot twintig dagen zou uitbreiden naar de hele sector.

Ook Japan in gevaar

De schokgolf blijft niet binnen de Europese grenzen. JAMA (Japan Automobile Manufacturers Association) bevestigde dat ook Japanse merken zoals Toyota, Nissan, Honda, Mitsubishi en Subaru in verhoogde staat van paraatheid verkeren. De constructeurs analyseren momenteel hun risico’s. Sommige, zoals Honda, ondervinden voorlopig nog geen hinder, maar ze werken allemaal aan noodplannen om de productie aan te passen en de resterende voorraden strategisch te verdelen. Dat deze crisis zich geografisch uitbreidt, toont nog maar eens hoe structureel afhankelijk de sector is van een klein aantal chipfabrikanten. Chips worden vaak als bijkomstig gezien, tot hun afwezigheid plots een hele assemblagelijn lamlegt.

Deze nieuwe crisis maakt pijnlijk duidelijk dat er geen lessen getrokken zijn uit de situatie in 2021. Ondanks alle mooie woorden over industriële soevereiniteit en Europese plannen om een deel van de chipproductie terug te halen, blijft de realiteit onverbiddelijk: constructeurs zijn nog altijd afhankelijk van een handvol wereldspelers.

Als de crisis blijft duren, zullen de gevolgen enorm zijn: stilgelegde productielijnen, financiële verliezen en na verloop van tijd ook weer een prijsstijging van nieuwe auto’s. Waarom? Omdat de alternatieven duurder zijn én omdat schaarste de prijzen opdrijft. Uiteindelijk is het altijd de consument die de rekening betaalt.

Op zoek naar een auto? Zoek, vind en koop het beste model op Gocar.be