De uitdagingen stapelen zich de laatste jaren op voor de autosector. Sinds de coronacrisis staat de sector onder druk, want overheden hebben beslist om de transitie naar elektrische wagens te versnellen. Alleen verkopen die nog altijd moeilijk, vooral door hun hoge prijskaartje. En net daar zit het grote pijnpunt voor de autobouwers: ze moeten die prijzen naar beneden krijgen om elektrische auto’s eindelijk op grote schaal kunnen doorbreken.
Maar economisch gezien kan elektrische mobiliteit pas echt doorbreken als de productiekosten dalen. Logisch. Alleen worden die schaalvoordelen steeds vaker onderuitgehaald door tekorten die stilaan structureel lijken te worden. Eerst waren er de halfgeleiders, daarna het lithium en nu dreigt hetzelfde te gebeuren met zeldzame aardmetalen, de speciale metalen die volop gebruikt worden in elektrische auto’s.
Reëel risico
Volgens het Duitse Automobilwoche is het risico op een tekort aan zeldzame aardmetalen reëel – en op zeer korte termijn. Wat zijn dat, zeldzame aardmetalen? Het gaat om zeventien chemische elementen uit het periodiek systeem, vaak gegroepeerd onder de noemer ‘zeldzame aardmetalen’. Ze omvatten de vijftien lanthaniden, plus scandium en yttrium die vergelijkbare eigenschappen hebben. Deze metalen zijn eigenlijk niet echt zeldzaam, maar wel bijzonder moeilijk – en vervuilend – om te winnen. Het probleem? Ze zijn cruciaal voor tal van toepassingen, vooral in geavanceerde technologie: smartphones, computers, windmolens, medische toestellen en... elektrische wagens, waar ze in verschillende onderdelen gebruikt worden.
Advertentie – lees hieronder verder
China aan het stuur
Waar komt dat dreigende tekort plots vandaan? De verklaring is eenvoudig: het is het gevolg van een beslissing van China, wereldwijd de grootste producent van zeldzame aardmetalen. China heeft besloten om de export sinds april 2025 drastisch te beperken. Waarom? Heel simpel: als reactie op de invoerheffingen en het extreme economische protectionisme van Donald Trump.
Als het op zeldzame aardmetalen aankomt, is de rol van China cruciaal: het land is goed voor 90% van de wereldwijde ontginning. We kunnen er dus niet omheen. Bovendien controleert China opnieuw de volledige waardeketen: niet alleen de ontginning, maar ook alle stappen van de verwerking. Kortom: geen enkel ander bedrijf ter wereld kan de Chinese expertise op korte of middellange termijn vervangen.
Geen neodymium meer voor elektromotoren?
Een van de belangrijkste zeldzame aardmetalen voor elektrische auto’s is neodymium, een element dat gebruikt wordt bij de productie van synchrone motoren. China levert voortaan vergunningen af voor wie neodymium wil importeren, wat betekent dat de uitvoer op elk moment stilgelegd kan worden, zonder dat de betrokken fabrikanten tijd hebben om te reageren.
In deze context is het risico dat de productie van elektrische auto’s stilvalt meer dan reëel. Dat zou een nieuwe zware klap betekenen voor de sector en dan vooral voor de westerse merken, want de Chinese merken blijven buiten schot.
Stijgende prijzen op komst
Deze situatie zal vanzelfsprekend leiden tot spanningen op de markt van zeldzame aardmetalen. En bij een gespannen markt hoort ook een prijsstijging. Het is dan ook zeer waarschijnlijk dat sommige constructeurs of toeleveranciers akkoorden zullen sluiten met China om hun bevoorrading veilig te stellen, en bereid zijn om daar meer voor te betalen. Die prijsstijgingen zijn geen hypothetisch doemscenario: ze zijn al begonnen en bedragen in sommige gevallen tussen de 40 en 50%.
Volgens adviesbureau AlixPartners, dat werd geïnterviewd door de pers, is de situatie ronduit zorgwekkend. Terwijl je bij het chiptekort nog gewoon wat geduld moest hebben, is er voor zeldzame aardmetalen geen echte oplossing. Het bureau voorspelt zelfs dat de voorraden al tegen half juni uitgeput kunnen zijn, wat gevolgen zou hebben voor de productie van elektrische auto’s. En volgens experts zou het niet alleen om elektrische auto’s gaan. Ook auto’s met verbrandingsmotor gebruiken zeldzame aardmetalen – onder meer voor de stuurbekrachtiging, diverse sensoren, de airco en onderdelen van de uitlaatgasnabehandeling. Autofabrikanten die elektrische motoren zonder zeldzame aardmetalen gebruiken, zouden dus ook getroffen worden. Laten we hopen dat deze nieuwe crisis zich niet verder ontwikkelt. Het is duidelijk waarom Europa de jongste weken per se de banden met China wil aanhalen...
Op zoek naar een auto? Zoek, vind en koop het beste model op Gocar.be
