Betalen om stil te staan op de autosnelweg? Dit Europese land zegt eindelijk stop

Elke zomer trekken tienduizenden Belgen richting Italië. De klassieke route loopt via Frankrijk, waar al tol moet worden betaald. Vervolgens passeren ze door de Mont-Blanctunnel, waar een enkele rit voor een personenwagen 56,40 euro kost, om daarna vanaf Courmayeur de Italiaanse autostrade op te rijden. Kilometer na kilometer stapelen de tolkosten zich op, met een gemiddeld tarief van ongeveer 7 eurocent per gereden kilometer — een van de hoogste niveaus in Europa.

Van Milaan naar San Gimignano, een van de populairste bestemmingen in Toscane bij Belgische vakantiegangers, bedraagt de tol volgens de Michelin-routeplanner 32,80 euro. Voor een rit tussen Milaan en Rome loopt dat op tot 53,10 euro. Zoveel betalen om te rijden, daar kunnen de meeste automobilisten nog mee leven. Maar wanneer ze vervolgens in een file terechtkomen en nauwelijks vooruitgaan, groeit de ergernis begrijpelijkerwijs snel. Want betalen om niet vooruit te komen, dat is natuurlijk een heel ander verhaal.

Nieuwe logica

Dat is precies de redenering die de Italiaanse transportregulator ART heeft gevolgd: als automobilisten betalen voor een dienst, dan moet die dienst ook daadwerkelijk geleverd worden. Gebeurt dat niet, dan moet daar een vorm van compensatie tegenover staan. 

Sinds 1 juni 2026 zijn de concessiehouders van Italiaanse autosnelwegen daarom verplicht bestuurders te vergoeden wanneer zij langdurig vastzitten in een file. Het systeem moet tegen december 2026 volledig operationeel zijn. Het gaat om een Europese primeur. Matteo Salvini sprak meteen van een “keerpunt” voor de bescherming van automobilisten. Maar is dat ook echt zo? Consumentenverenigingen reageren een stuk minder enthousiast. En daar hebben ze zo hun redenen voor.

Vergoedingssysteem

Wat houdt de regeling precies in? Op een traject van minder dan 50 kilometer ontstaat het recht op een vergoeding vanaf tien minuten vertraging. Op langere trajecten volstaan vijftien minuten. Daarna stijgt het terugbetalingspercentage naargelang de duur van de vertraging: 50 procent bij een vertraging van één tot twee uur, 75 procent tussen twee en drie uur en 100 procent vanaf meer dan drie uur.

Bestuurders zullen hun aanvraag kunnen indienen via één enkele app die alle private concessiehouders samenbrengt. In eerste instantie geldt de regeling alleen voor trajecten die volledig door één uitbater worden beheerd. Vanaf december 2026 wordt ze uitgebreid naar trajecten waarop meerdere concessiehouders actief zijn.

Wat niet wordt vergoed

Hoewel het principe aantrekkelijk klinkt en op het eerste gezicht voor wat meer eerlijkheid lijkt te zorgen, is enige nuance op zijn plaats. De maatregel geldt namelijk uitsluitend voor files die veroorzaakt worden door geplande wegenwerken. Ongevallen, dringende herstellingen en slechte weersomstandigheden vallen buiten de regeling. Daardoor wordt het toepassingsgebied aanzienlijk beperkt, zeker tijdens de zomermaanden, wanneer verkeersincidenten en vakantieverkeer vaak de belangrijkste oorzaak van files zijn.

De centrale app moet het mogelijk maken voor elke bestuurder, Italiaans of buitenlands, om een terugbetaling aan te vragen. Op dit moment hebben journalisten van Corriere della Sera echter nog geen concrete applicatie kunnen identificeren. Ook is nog niet bevestigd of de app beschikbaar zal zijn in andere talen dan het Italiaans.

Voor een Belgische vakantieganger die vaststaat op de A1 Autostrada del Sole tussen Florence en Rome zou dat wel eens voor de nodige praktische complicaties kunnen zorgen.

Vestzak, broekzak?

In Italië bekijken consumentenverenigingen het nieuwe systeem met de nodige argwaan. Veel vertrouwen hebben ze er niet in. Zij vrezen dat de concessiehouders de uitgekeerde vergoedingen op termijn gewoon zullen compenseren via hogere toltarieven. Met andere woorden: de automobilist zou uiteindelijk zijn eigen terugbetaling zelf financieren.

Dat risico is niet ondenkbaar. De kilometertarieven worden regelmatig aangepast op basis van de inflatie en de rendabiliteit van de concessies. Bovendien is er niets dat autosnelweguitbaters verhindert om de bijkomende kosten van dit compensatiesysteem indirect door te rekenen aan hun klanten.

Toch blijft het principe opmerkelijk. Voor het eerst in Europa wordt expliciet erkend dat automobilisten die betalen voor een infrastructuur ook een zekere dienstverlening mogen verwachten. In België betalen bestuurders voorlopig geen tol op de autosnelwegen. Toch wordt al langer gesproken over de invoering van een wegenvignet. Dat zou ook gelden voor buitenlandse automobilisten, terwijl Belgische bestuurders in principe geen extra kosten zouden dragen omdat het systeem geïntegreerd zou worden in de jaarlijkse verkeersbelasting. Deze zomer wordt een akkoord verwacht tussen de drie gewesten.

Voor Belgische automobilisten begint de tolrekening natuurlijk al te lopen zodra ze de Franse grens oversteken. En dan is de redenering snel gemaakt: als een verminderde dienstverlening recht geeft op een lagere prijs, waarom zou dat principe dan niet overal gelden?

Duizenden Belgische bestuurders volgen Gocar om op de hoogte te blijven en om de beste wagendeals te ontdekken. U toch ook? Blijf op de hoogte:

1. Bezoek gocar.be regelmatig
2. Volg Gocar op Google Nieuws
3. Abonneer op de Gocar-nieuwsbrief