Porsche wil het beste van twee werelden: de handbak die ook een automaat is

In 2001 had nog 83 procent van de nieuwe auto's in Duitsland een manuele versnellingsbak. Vandaag is dat nog 18 procent. In het VK 22 procent, in Frankrijk 28 procent. Zelfs in Italië en Spanje, waar de handbak cultureel bijna een erfgoed is, zakt het aandeel snel. En België? Volgens de meest recente cijfers van FEBIAC is het aandeel nieuw ingeschreven auto’s met een automatische versnellingsbak gestegen van 23,1% in 2015 naar 71,5% in 2023 (wat betekent dat 28,5% nog een handgeschakelde versnellingsbak heeft). En uiteraard heeft de “manuele bak” in twee à drie jaar tijd geen terrein teruggewonnen, wel integendeel.

Gemiddeld over de vijf grootste Europese markten samen had in 2001 nog 91 procent van de nieuwe wagens een handgeschakelde bak. Nu is dat nog maar 29 procent, zo becijferde onderzoeksbureau JATO Dynamics. In de VS heeft de handbak het helemaal opgegeven: slechts 0,7 procent van de nieuwe lichte voertuigen heeft er nog een. Dood en begraven? Porsche twijfelt, want het blijft een symbool van rijplezier..

Twee bedieningen, één pook

Het merk uit Stuttgart diende een patent in bij het Duitse octrooibureau, dat deze maand openbaar werd gemaakt. Wat erin staat, is eenvoudig van concept maar technisch ingenieus van uitwerking. Het ziet eruit als de normale pook van een handbak, maar naar keuze schakelt hij als een gewone automaat of als een klassieke manuele bak met een H-patroon. Jij beslist.

In de normale stand werkt het systeem zoals elke hedendaagse automaat: de hendel beweegt voor- en achterwaarts om D, N en R te selecteren, niets bijzonders. Maar zodra je overschakelt naar de H-patroonmodus, kan diezelfde pook ook naar links en rechts bewegen. Plots heb je een echte manuele versnellingsbak voor je, waarbij je met een combinatie van voor-achter en links-rechts door de versnellingen schakelt, precies zoals in een klassieke sportauto. Met koppelingsgevoel en al, gesimuleerd via elektromotoren en veren.

Het slimme is dat het systeem op shift-by-wire werkt: er is geen mechanische koppeling tussen de pook en de versnellingsbak. De hendel stuurt enkel elektrische signalen aan. Dat betekent in theorie dat dit systeem onder elke aandrijflijn kan hangen, zelfs een volledig elektrische. Het was eerder al bekend dat Porsche onder de indruk was over wat de Hyundai-ingenieurs met de Ioniq 5 N hebben gedaan. Dit is hun antwoord.

Al eerder gezien

Wie iets afweet van hypercars zal meteen denken aan Koenigsegg. De Zweedse nichefabrikant bouwde in de CC850 en de Chimera al een vergelijkbaar concept: een pook die schakelt tussen automatische rijmodus en een echte manuele zesbak met koppeling. De Zweden losten dat op met een extreem ingewikkelde eigen transmissie met zes individuele koppelingsplaten en drie assen. Resultaat: een kost die je enkel op een hypercar kan doorrekenen.

Porsche kiest voor een andere aanpak. In plaats van de versnellingsbak zelf te hertekenen, focust het patent op de besturingsinterface: de pook en de elektronica die errond gebouwd wordt. Goedkoper, schaalbaarder en potentieel toepasbaar op een bredere modellenwaaier dan alleen maar een exclusieve hypercar.

Porsche en de handbak: een bewogen verhouding

Het is geen toeval dat Porsche hiermee bezig is. Het merk heeft een uitgesproken verhouding met de manuele versnellingsbak, zij het soms controversieel. Zo schrapte het merk in 2013 de handbak uit de 911 GT3, een beslissing, wat zo’n storm aan protest uitlokte dat het merk terugkrabbelde en hem opnieuw introduceerde. Vandaag verkoopt Porsche twee 911-versies uitsluitend met handbak: de Carrera T en de GT3. 

Porsche heeft overigens een pioniersrol gespeeld in geautomatiseerde manuele bakken, met de ontwikkeling van de dubbele koppeling, beter bekend als PDK (of DSG bij de Volkswagen-modellen). In de jaren 80 testte het deze op zijn raceprototypes. Het principe zelf werd echter al in 1935 ontwikkeld door de Franse ingenieur Adolphe Kégresse en voor het eerst toegepast op een Citroën Traction Avant. Uiteindelijk bracht de Amerikaanse toeleverancier BorgWarner de productieversie op de markt, met commercialisering in 2003 op zowel de Golf R32 als de Audi TT. 

Technisch ontleed is de PDK een manuele bak met normale tandwielen die automatisch de versnellingen inschakelt via een robotarm en die zelf ontkoppelt. Ze werd ontworpen om het verbruik te verlagen en een directere mechanische respons te bieden. De PDK van Porsche beschikt ook over een manuele schakelmodus, maar volgens een noord-zuidas, nooit met het bekende H-patroon zoals in het nieuwe patent. 

Vandaag is Porsche dus vrijwel de enige in zijn segment die de handbak nog serieus neemt. Dit patent suggereert dat het merk er ook de toekomst van wil verzekeren. Wie droomt van een toekomstige 911 met deze dubbele persoonlijkheid, moet even geduld oefenen. Patenten zijn geen productiebeloftes. Porsche zelf houdt de lippen stijf op elkaar: "We kunnen niet reageren op speculatie over toekomstige producten of technologie.”

Op zoek naar een auto? Zoek, vind en koop het beste model op Gocar.be