In de race naar elektrificatie streven autoconstructeurs met hun motoren bijna altijd hetzelfde na: meer vermogen en meer koppel. Maar de Duitse toeleverancier ZF draait de redenering om. De meeste huidige elektromotoren halen immers tussen 10.000 en 16.000 tr/min. De krachtigste exemplaren op de markt, zoals die van de Tesla Model S Plaid, bereiken zelfs 20.000 tr/min. De nieuwe High Revolution Drive van ZF gaat nog een stap verder en haalt 30.000 tr/min, in een compact geheel dat de motor, omvormer en transmissie combineert. Om er een racemonster van te maken? Helemaal niet. Er is een ander doel.
De auto-industrie heeft het toerental van een motor lang beschouwd als een manier om meer vermogen te halen. Bij een verbrandingsmotor betekent hogere toeren draaien in principe dat je meer pk’s kunt aanspreken. Maar bij een elektromotor kan de redenering helemaal anders zijn. Een motor die bijzonder snel draait, hoeft immers per omwenteling minder kracht te leveren om hetzelfde vermogen te ontwikkelen. En als hij minder kracht moet leveren, kan ook zijn mechanische binnenwerk kleiner worden, net als de motor zelf.
Advertentie – lees hieronder verder
De High Revolution Drive levert 272 pk en zit daarmee in de hogere middenmoot van de markt. Maar hij ontwikkelt dat vermogen terwijl hij 25% compacter en lichter is dan de vorige generatie motoren. Nog beter: hij heeft maar de helft zoveel magnetische materialen nodig en dus ook minder zeldzame aardmetalen voor de productie van permanente magneten. Die aanpak vermindert niet alleen de impact op het milieu, maar ook de afhankelijkheid van China, dat nog altijd de belangrijkste producent van deze grondstoffen is.
Dertigduizend vragen
De transmissie gebruikt twee tandwieloverbrengingen, met een totale overbrengingsverhouding van ongeveer 18:1. De meeste elektromotoren op de markt hebben maar één tandwieloverbrenging. Wanneer een constructeur een tweede toevoegt, is dat doorgaans om een hoge topsnelheid op de snelweg mogelijk te maken, zoals bij de Porsche Taycan. Hier werkt het net omgekeerd: de twee tandwieloverbrengingen zetten de 30.000 tr/min van de motor om in bruikbare trekkracht aan de wielen, goed voor 3.500 Nm koppel. Een indrukwekkend cijfer, maar het gaat om het koppel dat aan de wielen wordt gemeten en niet om het koppel dat de motor zelf ontwikkelt.
ZF komt dus met een originele oplossing die op papier overtuigt. Toch heeft die aanpak ook zijn beperkingen. Tandwielen bij zulke hoge snelheden laten draaien, brengt namelijk een probleem met zich mee. Bij 30.000 tr/min grijpen de tanden van de tandwielen in een razend tempo in elkaar. Dat veroorzaakt hoogfrequente trillingen die zich door de constructie verspreiden en hoorbaar worden in het interieur. ZF steekt dat niet onder stoelen of banken. Volgens projectverantwoordelijke dr. Stephan Demmerer veroorzaakt de eerste tandwieloverbrenging, die rechtstreeks de 30.000 tr/min van de motor moet verwerken, het grootste deel van het geluid. Om dat onder controle te krijgen, werkt ZF aan de vorm van de tandwieltanden en de lagers. Maar een definitieve oplossing heeft de toeleverancier nog niet gevonden.
Europees signaal
Ook over het rendement kun je je vragen stellen. Een motor sneller laten draaien en kiezen voor twee tandwieloverbrengingen lijkt op het eerste gezicht niet bevorderlijk voor de efficiëntie. Toch spreken sommige bronnen over een rendement van bijna 93%, al heeft ZF dat cijfer niet officieel bevestigd. Als die waarde klopt, betekent het dat de wrijvingsverliezen gecompenseerd worden door een bijzonder nauwkeurige dimensionering van de lagers en de tandwielvertanding. Hoe dan ook mikt ZF met de High Revolution Drive op grootschalige serieproductie. Het systeem is compatibel met 400 en 800 volt en de productie zou tegen 2030 moeten starten.
Advertentie – lees hieronder verder
Deze Europese vondst is bemoedigend, want zoals bekend staan toeleveranciers net als autoconstructeurs onder druk. Tot nu toe leek het alsof de Europese industrie op het vlak van elektrische auto’s bijna alleen nog terrein verloor. Maar dat blijkt niet helemaal te kloppen, zoals Mercedes onlangs aantoonde met zijn batterijproject waarin verschillende batterijchemieën gecombineerd worden. En nu is er deze motor van ZF, die opnieuw hoop geeft. Hoop dat de Europese innovatiekracht haar laatste woord nog niet gezegd heeft.
Duizenden Belgische bestuurders volgen Gocar om op de hoogte te blijven en om de beste wagendeals te ontdekken. U toch ook? Blijf op de hoogte: