Het is beslist: het Europees Parlement heeft het licht op groen gezet voor de invoering van het digitale Europese rijbewijs. Het wordt één uniform, digitaal document dat tegen het einde van het decennium in alle 27 lidstaten erkend zal worden. Je zal het kunnen tonen via je smartphone, wat het leven van bestuurders én de taak van de politiediensten vergemakkelijkt.
Voor Europarlementslid Yvan Verougstraete (Les Engagés), die het dossier trok, is dit een “concrete stap om het leven van de burgers te vereenvoudigen en de veiligheid op onze wegen te versterken”. Het toekomstige rijbewijs maakt het mogelijk om een vervallen document meteen opnieuw te activeren, zonder de huidige administratieve rompslomp. Een rijverbod dat in één land wordt uitgesproken, zal bovendien automatisch gelden in de hele Unie. Zo komt er een einde aan de nationale verschillen.
Nog een opvallende wijziging: de geldigheid van het rijbewijs wordt opgetrokken van tien naar vijftien jaar, een maatregel die de administratieve last moet verlichten. De kostprijs zou met zo’n 25% kunnen dalen, volgens schattingen van het kabinet-Verougstraete, dankzij de besparingen door de digitalisering. Toch blijft de uiteindelijke prijs een zaak van de lidstaten en in sommige gevallen, zoals bij ons, zelfs van de lokale overheden. In België kan het tarief namelijk sterk verschillen van gemeente tot gemeente.
Een revolutie
In Europa verschillen de regels voor het besturen van lichte motorfietsen sterk van land tot land, en veel bestuurders weten dat niet. In België mag wie een rijbewijs B heeft behaald vóór 2011 een motorfiets van 125cc besturen, zonder een specifiek motorrijbewijs. Hetzelfde principe geldt in Frankrijk, Griekenland of andere landen, waar bepaalde gelijkstellingen toelaten om scooters of lichte motoren te rijden. Maar let op: deze gelijkstellingen zijn enkel geldig op het nationale grondgebied. Zo begaat een Belg die in Griekenland met een 125cc rijdt, of een Fransman die in Spanje op een tweewieler stapt, automatisch een overtreding. In sommige gevallen zijn de regels zelfs strenger: in Spanje mogen enkel houders van een Spaans rijbewijs B dat minstens drie jaar oud is, legaal een lichte motorfiets besturen. Met andere woorden, het vrij verkeer binnen Europa geldt niet voor de regels rond het rijbewijs. Het idee is dat deze uitzondering in de toekomst algemeen wordt ingevoerd.
Advertentie – lees hieronder verder
Concreet betekent dit dat een Belgische bestuurder voortaan zonder zorgen een lichte scooter kan huren en besturen in Spanje, Italië of Griekenland, zonder de lokale wetgeving te overtreden. “Veel mensen wisten niet dat ze in het buitenland illegaal rondreden”, benadrukt Yvan Verougstraete. Deze wederzijdse erkenning van gelijkwaardige rechten tussen lidstaten maakt eindelijk komaf met een grijze zone die lang onbekend bleef bij het grote publiek.
Bovendien hoeven Europese burgers die van het ene naar het andere land verhuizen, hun rijbewijs niet langer in te ruilen. Een eenvoudige digitale overdracht volstaat, wat ook perfect past binnen het idee van één Europese mobiliteitsruimte.
Rijbewijs gekoppeld aan de auto?
De komst van het digitale rijbewijs leidt mogelijk nog tot andere ideeën. Het opent immers de deur naar toepassingen die vandaag nog niet bestaan. Zo overweegt federaal minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) om het rijbewijs te gebruiken als een vorm van actieve beveiliging. Zijn team denkt eraan om het als een soort slot te koppelen aan het voertuig, zodat de auto niet kan starten als het rijbewijs ongeldig is.
Het idee is om een elektronisch blokkeersysteem te integreren, vergelijkbaar met een alcoholslot. Een bestuurder met een rijverbod zou dan een ‘gedeactiveerd’ digitaal rijbewijs hebben, waardoor zijn wagen onbruikbaar wordt. Er komt een proefproject dat onderzocht wordt door de FOD Mobiliteit en verkeersinstituut VIAS om na te gaan of zo’n systeem technisch en juridisch haalbaar is.
Toch klinkt er ook scepsis bij dit voorstel. Het zou namelijk betekenen dat alle voertuigen standaard uitgerust moeten zijn met zo’n vergrendelingssysteem. Het is moeilijk voorstelbaar dat garages alle auto’s achteraf gaan uitrusten met deze technologie. Bovendien zou elk voertuig een internetverbinding nodig hebben om de databank te kunnen raadplegen. En wat met een bestuurder met rijverbod die gewoon een wagen huurt om zich toch te verplaatsen? Er blijven dus veel vragen open en waarschijnlijk vergt dit te veel inspanningen en middelen om echt haalbaar te zijn.
Explosie van bestuurders zonder rijbewijs
Hoe dan ook is het duidelijk dat een betere controle op de geldigheid van rijbewijzen absoluut nodig is. In België stijgt het aantal mensen dat zonder geldig rijbewijs rondrijdt pijlsnel. Volgens cijfers van de FOD Mobiliteit onderschept de politie gemiddeld 91 bestuurders per dag die achter het stuur zitten zonder geldig rijbewijs. In 2023 waren dat er nog ‘maar’ 64 per dag, wat toen al een record was.
Tussen januari en september 2025 werden 25.000 bestuurders betrapt terwijl ze rondreden ondanks een rijverbod, op een totaal van zo’n 210.000 uitgevoerde controles. Volgens Kamerlid Wouter Raskin (N-VA) zijn die cijfers “dramatisch” en wijzen ze op een structureel probleem met de verkeersveiligheid. De partij pleit dan ook voor automatische controles via ANPR-camera’s (automatische nummerplaatherkenning). Het idee is om het Mercurius-systeem, dat alle rijverboden centraliseert, te koppelen aan het ANPR-netwerk. Zo kan meteen worden vastgesteld of een voertuig bestuurd wordt door iemand die zijn rijbewijs kwijt is.
Maar die aanpak roept een fundamentele vraag op: zullen die camera’s in de toekomst automatisch een bestuurder kunnen koppelen aan een ingetrokken rijbewijs? Technisch zouden ANPR-camera’s kunnen evolueren naar gezichtsherkenning in combinatie met nationale databanken. Alleen is de kans klein dat het wettelijke kader dat ooit toelaat, omwille van de privacy.
Bovendien rijden mensen zonder rijbewijs niet noodzakelijk met hun eigen wagen rond. De nummerplaat als enige controlemiddel gebruiken, lijkt dus weinig doeltreffend. Technologie kan veel, maar de grootschalige invoering van zo’n systeem zou een stevig politiek en ethisch debat vereisen. Is dat wel een prioriteit?
Op zoek naar een auto? Zoek, vind en koop het beste model op Gocar.be
