In Vlaanderen (en binnenkort ook in Wallonië) mogen gemeenten zelf GAS-boetes innen voor kleine verkeersovertredingen: een verboden richting inrijden, fout parkeren of minder dan 20 km/u te snel rijden in de bebouwde kom. Dat systeem brengt veel geld op: in 2025 inden de Vlaamse lokale overheden een recordbedrag van 177,3 miljoen euro. Gemeenten houden echter maar 10 tot 16 euro over van een standaardboete van 53 euro. De rest gaat naar privé-uitbaters van flitssystemen en intercommunales.
Vandaag blijkt dat een deel van dat geld nooit in de gemeentekassen had mogen belanden. Een onderzoek van HLN bracht dat aan het licht. Van de 55 ondervraagde Vlaamse gemeenten rekenden er 32 (58%) extra kosten aan zonder enige wettelijke basis. Het gaat om meer dan 911.000 boetes, goed voor minstens 12 miljoen euro. Aangezien slechts één op de vijf Vlaamse gemeenten onderzocht werd, ligt het werkelijke bedrag vermoedelijk nog veel hoger.
Twee systemen, allebei onwettig
De onwettige kosten vallen uiteen in twee categorieën. De eerste is een administratieve toeslag die automatisch aan elke boete werd toegevoegd. In Mechelen, de stad van burgemeester Bart Somers (Anders), werd jarenlang een toeslag van 6 euro aangerekend op meer dan een half miljoen boetes, goed voor 3,1 miljoen euro. In Geel ging het om 10 euro per boete, goed voor 178.000 euro. In de politiezone Genk en de acht aangesloten gemeenten werd op die manier bijna 1,3 miljoen euro geïnd.
Advertentie – lees hieronder verder
De tweede categorie treft laatbetalers: ‘herinneringskosten’ of ‘dossierkosten’ die aangerekend worden bij laattijdige of niet-betaalde boetes. Antwerpen past dit systeem al jaren toe. HLN vond het voorbeeld van een automobilist die 20 euro extra moest betalen bij een tweede herinnering en 30 euro zodra het dossier naar een gerechtsdeurwaarder ging. Dat systeem leverde de stad 4,7 miljoen euro extra op.
De wet was nochtans duidelijk
Het probleem is dat er over deze kosten geen enkele juridische twijfel bestaat, integendeel. Drie gerechtelijke uitspraken bevestigen dat deze praktijken onwettig zijn. In 2023 veroordeelde een Brusselse rechtbank de stad Mechelen nadat een automobilist had geweigerd de extra kosten te betalen die aan zijn boete waren toegevoegd omdat hij een verboden richting was ingereden. Volgens de rechter bestond er geen enkele wettelijke basis voor die kosten. Enkele weken geleden werd ook Antwerpen twee keer veroordeeld voor gelijkaardige feiten.
De Vlaamse minister van Binnenlands Bestuur, Hilde Crevits (CD&V), spaarde haar kritiek niet. Haar administratie had al in 2024 een omzendbrief naar alle Vlaamse gemeenten gestuurd, waarin uitdrukkelijk stond dat tijdens de minnelijke invordering van een GAS-boete geen extra kosten mochten worden aangerekend. Sommige gemeenten hebben die richtlijn duidelijk naast zich neergelegd.
Terugbetaling? Niemand maakt haast
De vraag is nu of de onterecht geïnde bedragen terugbetaald worden. Verschillende juristen die HLN sprak, vinden dat de gemeenten daartoe verplicht zijn. Tot nu toe heeft echter slechts één gemeente die stap gezet: Oudsbergen, in Limburg. Daar krijgen 7.000 automobilisten elk 10 euro terug, maar alleen omdat een klacht van de lokale oppositie via de provinciegouverneur de gemeente daartoe heeft verplicht.
De andere betrokken lokale besturen, waaronder Antwerpen en Mechelen, houden zich op de vlakte of ontkennen dat er een probleem is. Minister Crevits erkent dat ze hen juridisch niet kan verplichten om die bedragen terug te betalen. De verantwoordelijkheid ligt dus volledig bij de gemeenten zelf. Voor Vlaamse automobilisten die deze kosten de voorbije jaren betaald hebben, lijkt het dossier dan ook in een impasse te zitten.
Duizenden Belgische bestuurders volgen Gocar om op de hoogte te blijven en om de beste wagendeals te ontdekken. U toch ook? Blijf op de hoogte:
- Bezoek gocar.be regelmatig
- Volg Gocar op Google Nieuws
- Abonneer op de Gocar-nieuwsbrief
