Al meer dan tien jaar investeert China massaal in de transitie naar elektrische mobiliteit. Tussen 2009 en 2023 werd meer dan 215 miljard euro uitgetrokken in de vorm van subsidies om de productie van elektrische wagens, plug-inhybrides en voertuigen met een brandstofcel aan te moedigen. Die steun werd rechtstreeks aan de constructeurs betaald en kon oplopen tot 60.000 yuan (ongeveer 7.800 euro) per geproduceerd voertuig, op voorwaarde dat het model voldeed aan specifieke technische criteria, vooral voor het rijbereik.
De doelstelling van Peking was duidelijk: van China een wereldleider maken in deze strategische industrie. En die aanpak lijkt tot nu toe vruchten af te werpen, want intussen worden er op de binnenlandse markt meer geëlektrificeerde voertuigen verkocht dan modellen met een verbrandingsmotor. Bovendien is BYD, volgens de meest recente cijfers van het eerste kwartaal van 2025, de Chinese constructeur van personenwagens met de hoogste kwartaalwinst: 9,155 miljard yuan (1,11 miljard euro). Geely volgt op de tweede plaats met een nettowinst van 5,672 miljard yuan (678 miljoen euro). Tesla wordt ruimschoots voorbijgestoken, want BYD haalt een indrukwekkende winstmarge van 20,7% (jawel), tegenover 16,3% voor de Amerikaanse constructeur.
Vernietigende audit
Achter dat succes schuilt echter een vernietigend auditrapport van het Chinese ministerie van Industrie en Informatietechnologie. Dat bracht aan het licht dat het subsidiesysteem veel te gemakkelijk te manipuleren viel. Tussen 2016 en 2020 zou ongeveer 865 miljoen yuan –zo’n 105 miljoen euro –uitgekeerd zijn aan constructeurs voor voertuigen die niet voldeden aan de bekende subsidievoorwaarden.
Advertentie – lees hieronder verder
Onder de betrokken bedrijven zitten twee zwaargewichten uit de Chinese autosector: Chery en BYD. Volgens schattingen zou Chery 29 miljoen euro ontvangen hebben voor zo’n 8.860 voertuigen die niet aan de regels voldeden. BYD, de nationale kampioen in de verkoop van elektrische auto’s, zou 143 miljoen yuan (meer dan 17 miljoen euro) hebben gekregen voor amper 4.900 modellen. Samen zouden deze twee groepen goed zijn voor bijna 60% van het totale bedrag aan onregelmatige subsidies die tijdens de audit werden vastgesteld.
Afgewezen, maar toch gesubsidieerd
De betrokken voertuigen voldeden niet aan de opgelegde voorwaarden, met name op het vlak van rijbereik. Toch kregen ze publieke steun. Volgens het onderzoek gaat het in totaal om 21.725 onterechte voertuigen. De auditdocumenten vermelden nog niet expliciet welke sancties er volgen, maar het ligt voor de hand dat onterecht ontvangen bedragen terugbetaald moeten worden. Mogelijk gaan de maatregelen nog verder, want elke vorm van misbruik gebeurt natuurlijk met opzet. Anderzijds mogen we niet vergeten dat de Chinese constructeurs verwikkeld zijn in een meedogenloze prijzenoorlog, én kampen met een chronisch productieoverschot. Dat kan verklaren waarom ze zich op alle mogelijke (financiële) middelen storten om het hoofd boven water te houden.
Natuurlijk zal deze audit sporen nalaten. Het systeem van overheidssteun zal aangepast worden, en ook de overproductie zal ingeperkt worden. Dat fenomeen werd enkele maanden geleden nog pijnlijk zichtbaar met honderden achtergelaten auto’s op verlaten parkings. Het ministerie liet weten dat er momenteel bijkomende controles lopen voor de jaren 2021 en 2022. Daarbij worden ook dubieuze praktijken onderzocht, zoals het fictief inschrijven van hele wagenparken die daarna meteen als nauwelijks gebruikte tweedehandswagens met nul kilometer op de teller werden doorverkocht.
Noch BYD, noch Chery, noch de autoriteiten hebben voorlopig officieel gereageerd op de resultaten van de audit. Maar als dit verhaal wordt bevestigd, kan het een zware klap betekenen voor de geloofwaardigheid van het Chinese model van staatssteun aan de elektrische auto.
De hamvraag is uiteraard hoe Peking zal reageren op wat nu toch bewezen misbruik lijkt. Draait de overheid de geldkraan dicht voor de constructeurs? Dat zou op papier een kans kunnen betekenen voor de westerse merken, die niet op dezelfde steun kunnen rekenen. Maar die kans is klein. Want door 215 miljard euro in deze sector te pompen, heeft Peking intussen de machtigste autosector ter wereld opgebouwd. En voor de partij is dát wellicht het belangrijkste. Dat er hier en daar enkele tientallen miljoenen euro’s ‘verloren’ zijn, weegt wellicht minder zwaar door...
Op zoek naar een auto? Zoek, vind en koop het beste model op Gocar.be
