8 bijzondere auto’s met een stermotor

Wat is een stermotor eigenlijk?

Zoals de naam al aangeeft, staan de cilinders hier opgesteld in de vorm van een ster. Bij een driecilinder lijkt de constructie dus sterk op de Mercedes-ster: drie armen met telkens een hoek van 120 graden ertussen en een krukas in het midden. De stermotor was vooral populair bij propellervliegtuigen dankzij zijn bijzondere vorm. Hij is kort en alle cilinders krijgen voldoende koeling, in tegenstelling tot een luchtgekoelde lijnmotor, waarbij de achterste cilinders minder goed gekoeld worden.

Bij auto’s kun je je de beperkingen van zo’n motor voorstellen: hij is weliswaar kort, maar even hoog als breed. Zo’n mechanisch kunststuk onder een smalle motorkap krijgen, is niet eenvoudig… Er bestaat trouwens nog een heerlijk knotsgekke variant: de rotatiemotor, waarbij het hele motorblok rond een vaste krukas draait.

Lees ook : Tweedehands elektrische auto: moet je nog bang zijn voor de batterij?

Advertentie – lees hieronder verder

De pioniers, toen de auto zijn weg nog zocht

Balzer (1894), de oudste van het Smithsonian

In zijn werkplaats in de Bronx bouwt Stephen Balzer in 1894 een vierwieler met achteraan een verticaal geplaatste, luchtgekoelde rotatiemotor met drie cilinders. Het voertuig is uiteraard experimenteel: de auto bestaat nog maar enkele jaren en ingenieurs zoeken nog volop naar de beste aanpak, waarbij ze allerlei mechanische oplossingen uitproberen. Als eerste benzineauto die in New York werd gebouwd, werd hij in 1899 door Stephen Balzer geschonken aan het Smithsonian Institution. Daarmee werd hij de eerste auto in de collectie. Hij bestaat nog altijd en wordt bewaard in het National Museum of American History.

Adams-Farwell, de gekste van allemaal?

In Dubuque, in de Amerikaanse staat Iowa, ontwerpt Fay Oliver Farwell een spectaculaire rotatiemotor met eerst drie en daarna vijf cilinders, bedoeld voor de achterkant van zijn auto’s. Even opfrissen: bij deze motor draait het volledige blok rond de vaste krukas. Waanzinnig… Voor de koeling is de oplossing eenvoudig: de motor moet flink draaien, meneer de agent. Tot 1913 tekenen een vijftigtal klanten voor zo’n auto. Het enige bekende overgebleven exemplaar is een Series 6 uit 1906, die in 2011 op Pebble Beach in de prijzen viel.

De roaring twenties, met al even gekke motoren

Turbo (1921), de Zwitserse ster

In Oerlikon, bij Zürich, lanceert G.W. Müller & Co in 1921 de Turbo, een roadster met een lange motorkap en een vijfcilinder stermotor van ongeveer 1,5 liter en 25 pk. In Zwitserland slaat hij niet aan, waarna de productie naar Duitsland verhuist en de motor groeit tot 1,9 liter en 32 pk. Het mag niet baten: kort daarna verdwijnt het merk…

North-Lucas (1922), de boot op wielen

De Britse North-Lucas, genoemd naar zijn uitvinder en opdrachtgever, is een echte curiositeit. Zijn vijfcilinder stermotor ligt horizontaal achteraan. Maar dat is niet zijn enige bijzonderheid: de zelfdragende carrosserie, de onafhankelijke wielophanging op de vier wielen en het gestroomlijnde koetswerk maken hem in 1922 tot een revolutionaire, zelfs futuristische machine. Het enige exemplaar legt bijna 105.000 km af voordat het op de schroothoop belandt.

Advertentie – lees hieronder verder

Julian (1925), de McLaren F1 avant la lettre

Julian Brown, een rijke erfgenaam uit Syracuse, stelt in 1925 een coupé voor met een koetswerk van het prestigieuze Amerikaanse Fleetwood. Achteraan ligt een zescilinder stermotor van 60 pk, horizontaal geplaatst. De bestuurder zit centraal, tussen zijn passagiers, bijna zeven decennia vóór de McLaren F1. Dit is zonder twijfel een van de origineelste Amerikaanse auto’s. Het faillissement volgt razendsnel, maar het enige prototype bestaat nog altijd en staat in het National Automobile Museum in Reno, Nevada (Verenigde Staten).

Grand Prix: de stermotor waagt zijn kans in de racerij

Monaco-Trossi (1935), 16 cilinders en geen enkele race

Dit is de spectaculairste! Deze Grand Prix-eenzitter uit 1935 lijkt verdacht veel op een vliegtuig zonder vleugels. Helemaal vooraan zit, hou je vast, een zestiencilinder tweetaktmotor in dubbele steropstelling met… twee compressoren, goed voor 250 pk. Gek? Dat is nog niet alles, want hij heeft voorwielaandrijving. Deze creatie, gefinancierd door graaf Carlo Felice Trossi voor Augusto Monaco (vandaar de naam), blijkt dynamisch gezien toch een mislukking. Hoewel hij in 1935 op Monza bijna 240 km/u haalt, rust 75% van het gewicht op de voorkant, met hopeloos onderstuur als gevolg. Hij verschijnt uiteindelijk niet aan de start van de Grote Prijs van Italië en is vandaag te bewonderen in het MAUTO, het automuseum van Turijn.

Guidobaldi (1939), de ster die overhelt in de bochten

François Guidobaldi uit Antibes, vroeger mecanicien van een Bugatti-coureur, ontwikkelt in 1939 een eenzitter die tijdens zijn leven onafgewerkt blijft: acht cilinders in steropstelling, een tweetaktmotor die plat ligt, twee Bugatti-compressoren, een officieel vermogen van 180 pk en een… kantelend chassis dat in de bochten overhelt als een motorfiets. De ‘Guidomobile’ wordt in 2010 gerestaureerd en in 2019 te koop aangeboden.

Na de oorlog: een stermotor voor het hele gezin?

Opes Ninfea (1948), de waterlelie die Fiat wilde verslaan

Op het Autosalon van Turijn in september 1948 onthult het kleine merk Opes de Ninfea, Italiaans voor ‘waterlelie’. Onder de motorkap van deze berline met Amerikaanse looks maar miniatuurafmetingen ligt een luchtgekoelde driecilinder stermotor van 24 pk die de voorwielen aandrijft. Het merk droomt van grootse dingen, maar uiteindelijk wordt het een flop: Opes wordt het jaar daarop ontbonden. Jammer, want deze auto had geen gebrek aan troeven of originaliteit.

Radial Motion, de stermotor herrijst in Australië

Breed, hoog en lastig te koelen: de stervormige motorconstructie is dus niet gemaakt voor auto’s. Einde verhaal? Niet in Lonsdale, Australië, waar Radial Motion sinds 2017 een driecilinder stermotor van 2 liter ontwikkelt. De geniale vondst is dat deze onwaarschijnlijke motor ongeveer evenveel plaats inneemt als de viercilinder boxermotor van een Kever. Je vindt hem dan ook onder de motorkap van een Porsche 356-restomod en in een Meyers Manx-buggy, toepasselijk Radial Manx genoemd, met ongeveer 130 pk. Is de ster dan toch nog niet uitgedoofd?