Sinds de spanningen in het Midden-Oosten is de Brent-olieprijs boven de kaap van 100 dollar geklommen, een niveau dat we al maanden niet meer gezien hadden. De impact aan de pomp liet niet op zich wachten: diesel kost nu tot 2,107 euro per liter en benzine 95 zo’n 1,75 euro. Die prijzen wegen zwaar op het budget van gezinnen en bedrijven. Maar voor de Belgische schatkist komt dat – weinig verrassend – wel goed uit.
Het mechanisme is eenvoudig, maar wordt vaak slecht begrepen. De accijnzen, het vaste bedrag per liter dat losstaat van de olieprijs, blijven ongewijzigd. De btw daarentegen wordt berekend op 21% van de eindprijs en stijgt dus automatisch mee. Het gevolg: alleen al op diesel ontvangt de staat nu 6,06 eurocent extra btw per liter in vergelijking met de periode vóór de crisis, goed voor zo’n 3 euro extra op een tankbeurt van 50 liter. Tel dat op bij de gebruikelijke verbruiksvolumes (500 tot 600 miljoen liter diesel per maand, 250 miljoen liter benzine 95 en tussen 150 en 350 miljoen liter mazout) en de extra inkomsten lopen op tot meer dan 46 miljoen euro per maand, over alle brandstoffen samen.
Vergeten omgekeerde cliquet
Nochtans bestaat er een instrument om dat evenwicht te herstellen: de omgekeerde cliquet. Wanneer de btw-inkomsten door een crisis sterk stijgen, kan de overheid dat deels compenseren door de accijnzen in dezelfde mate te verlagen. Zo blijft de prijs aan de pomp stabiel en gaat het voordeel naar de consument in plaats van naar de staatskas. Dat systeem werd in België al toegepast in 2005 en opnieuw tussen 2015 en 2018 voor diesel. In 2022, tijdens de prijsstijging door de oorlog in Oekraïne, werd het echter niet geactiveerd. Toen koos de regering voor een forfaitaire verlaging van de accijnzen, die minder nadelig was.
Advertentie – lees hieronder verder
De regering-De Wever heeft op dit moment geen enkele maatregel aangekondigd. De minister van Financiën verwees naar ‘paniekvoetbal’ om het afwachten te rechtvaardigen. Maar het uitblijven van een reactie is uiteraard niet zo verrassend: onder budgettaire druk moet de Arizona-regering de overheidsfinanciën saneren en ziet ze in deze prijsstijging een onverwachte meevaller. 46 miljoen euro per maand die zonder moeite binnenkomt, is dan ook een mooie opportuniteit die maar weinig regeringen zouden laten liggen.
Sommige economen beginnen dat afwachten nochtans in vraag te stellen. In Le Soir riep Bruno Colmant al op om het debat meteen te openen, om te vermijden dat een grote inflatieschok de gezinnen treft. Andere analisten vinden dan weer dat het ondersteunen van de brandstofprijzen bij elke energiecrisis de overstap naar de elektrische auto alleen maar uitstelt. Uiteraard heeft iedereen daar zijn eigen visie op. Maar één ding is zeker: de markten belanden stilaan in een noodsituatie.
Het is nu tweeënhalve week geleden dat de crisis uitbrak en alle specialisten zijn het erover eens dat de echte economische gevolgen pas nu zichtbaar beginnen te worden. Europa en Azië zijn bovendien de twee regio’s die het meest blootgesteld zijn aan dit conflict, dat de bevoorrading van olie en gas onder druk zet. Terwijl de teller voor Belgische automobilisten blijft lopen, betekent elke dag zonder actie voor de Arizona-regering miljoenen extra inkomsten zonder enige inspanning. In die omstandigheden is het moeilijk om nog enige urgentie te bespeuren om in te grijpen…
Op zoek naar een auto? Zoek, vind en koop het beste model op Gocar.be
.jpg?width=840)
