Volgens een rapport zullen de zes bekendste oliebedrijven – Chevron, Shell, BP, ConocoPhillips, ExxonMobil en TotalEnergies – dit jaar samen 93 miljard dollar winst boeken. Dat is 2.967 dollar per seconde. Elke dag opnieuw. Het hele jaar door. Nog hallucinanter wordt het als je het vergelijkt met vorig jaar. De winst bedraagt per dag 37 miljoen dollar meer dan in 2025. Deze sprekende cijfers werden naar buiten gebracht door Oxfam Novib aan de vooravond van de eerste internationale conferentie voor het uitfaseren van fossiele brandstoffen, die plaatsvindt in Colombia.
Overwinsten afromen
De Europese automobilisten zijn geen onschuldige toeschouwers in dit verhaal. Volgens de ngo Transport & Environment zullen de oliebedrijven dit jaar 24 miljard euro overwinst opstrijken op het Europees wegverkeer alleen. Iedereen die in België voltankt voor zijn dagelijkse woon-werkrit helpt die recordcijfers mee vooruit. En dat maakt het rapport van Oxfam ook duidelijk: bij een enquête in zeven Europese landen, blijkt dat bijna 70% voorstander is van een interventie van overheidswege om die overwinsten af te romen.
Maar er is meer. Eigenlijk draagt de burger dubbel bij aan de rijkdom van de oliebedrijven. Voor België, bijvoorbeeld, wordt geschat dat in totaal 16 tot 18 miljard euro per jaar wordt doorgepompt naar fossiele energie: via subsidies, belastingvoordelen en andere regelingen. De Europese Commissie tikte België daar vorig jaar nog voor op de vingers. Hoe dat geld wegvloeit? Via tankkaarten en bedrijfswagens: 4,2 miljard euro. Geen accijnzen op kerosine en scheepsbrandstof: 976 miljoen euro. Btw-vrijstelling op vliegtuigtickets: 180 miljoen euro. En zo verder. Dus ja: de Belg betaalt hoge prijzen aan de pomp, de oliebedrijven strijken de winst op (onevenredig veel, want goedkopere olie uit andere streken dan het Midden-Oosten profiteert mee van de prijshausse) en het belastinggeld subsidieert ook nog eens.
Advertentie – lees hieronder verder
Dit is natuurlijk het gevolg van twee onafhankelijke bewegingen die samenkomen: een fiscaal regime uit het verleden en een actuele oorlog. Maar het maakt de roep om een bijdrage vanuit de brandstofsector zelf natuurlijk niet stiller. Meerdere politici pleiten dan ook voor een extra belasting op deze woekerwinsten. Eerlijk is eerlijk?
Makkelijk gezegd
Ja, maar helaas is de uitspraak veel makkelijker dan de aanpak. De genoemde oliebedrijven opereren internationaal en gebruiken constructies, vaak via belastingparadijzen, om aan de greep van de overheid te ontsnappen. Het meeste van hun geld verdienen ze aan de bron, op de plek waar ze olie ontginnen. België heeft geen zeggenschap over deze regio’s, noch over degene waar de hoofdzetels staan. Bovendien moet je het concept van overwinst ook juridisch vastleggen. Waar begint en eindigt dat? Het blijft vooralsnog vaag. Een schatting maken, zoals in het rapport van Oxfam, is één zaak, een vaststelling die wettelijk standhoudt, een geheel andere.
Het kabinet van premier De Wever beseft dat België als landje weinig vermag tegen de oliemogollen en wil dat er een Europees initiatief komt. Dat is al eens gebeurd, toen de oorlog in Oekraïne uitbrak en de internationale bewindvoerders wilden vermijden dat de energiebedrijven daar munt uit zouden slaan. Een solidariteitsbijdrage leverde toen 26 miljard euro op (op lokaal Belgisch niveau was het 2 miljard euro).
Maar deze keer voelt Europa minder urgentie. De markt is erg volatiel, net zoals de voorspelbaarheid van Trump, en omdat het tij snel kan keren, kaatsen de instellingen liever de bal terug naar de lidstaten. Al was het maar omdat consensus bereiken over alle Europese landen per definitie een werk van lange adem is. De kans dat België een paar miljard kan ophalen bij de oliebedrijven, zoals vooral de linkse politici het graag voorstellen, is dus klein. Saillant detail: de meerwaarde-inkomsten uit de Oekraïense oorlog worden voor de rechtbank aangevochten. Als de energiebedrijven hun zaak winnen, moeten de gelden worden teruggestort. Experten zijn het erover eens dat een structurele oplossing nog de beste is: weg van de olie, en ‘vol gas’ richting hernieuwbare energie.
Op zoek naar een auto? Zoek, vind en koop het beste model op Gocar.be
