De manuele versnellingsbak verliest op alle markten terrein. En constructeurs die beweren hem te zullen redden, doen dat tegenwoordig maar halfslachtig. Ferrari gaf daar deze zomer nog een mooi voorbeeld van met de 12Cilindri Manuale: een versnellingspook en koppelingspedaal die gekoppeld zijn aan een transmissie die technisch gezien nog altijd voor een automaat doorgaat. Maar ook concurrenten hebben hun laatste woord nog niet gezegd, en dan vooral Porsche. Stuttgart heeft namelijk een tweede patent rond dit thema ingediend. Dat verschilt van het patent dat afgelopen maart werd ingediend en alleen betrekking had op de versnellingspook. Ditmaal gaat het om een volledige transmissie: een PDK met dubbele koppeling en een echt derde pedaal.
Eén versnellingsbak, drie karakters
Eerst even opfrissen wat er achter die drie letters schuilgaat. De PDK verdeelt de versnellingen over twee afzonderlijke koppelingen: de oneven versnellingen en achteruit zitten op de ene, de even versnellingen op de andere. Daardoor kan de volgende versnelling vooraf worden klaargezet en kan de bak schakelen zonder de aandrijfkracht te onderbreken. Die architectuur ontstond in de autosport in de jaren tachtig en verscheen in 2008 op de productieversie van de 911. Het nieuwe patent geeft er nu een bijzondere draai aan.
Advertentie – lees hieronder verder
Het patent, bij het Duitse octrooibureau geregistreerd als DE102025109563A1, voegt drie rijmodi toe die via een draaiknop op het stuur kunnen worden gekozen. In automatische modus dient de pook alleen om vooruit, neutraal of achteruit te selecteren. Het derde pedaal ontkoppelt de aandrijving zodat de auto vrij kan rollen. In sequentiële modus schakel je met de pook of de schakelpaddles. En in manuele modus kiest de bestuurder zelf zijn versnellingen via een H-patroon met zes versnellingen en bedient hij een pedaal dat een echte koppeling nabootst.
Geen van die bedieningselementen is echter mechanisch met de versnellingsbak verbonden. Elektromagnetische actuatoren geven de pook in elke positie extra weerstand en bootsen zo het gevoel van een echte handbak na.
Maranello was Porsche voor
Het idee van Porsche is niet helemaal nieuw. De Ferrari 12Cilindri Manuale gebruikt de versnellingsbak met dubbele koppeling van de SF90, waarbij Maranello de twee hoogste versnellingen heeft geschrapt om er een zesbak van te maken. Ook daar hebben de pook en het koppelingspedaal geen enkele mechanische verbinding meer met de transmissie. Een sensor meet hoe ver het pedaal wordt ingetrapt, terwijl een voorgespannen veer in combinatie met een nok en een rollager het gevoel van een echte koppeling nabootst. De illusie gaat bijzonder ver: wie het verkeerd aanpakt, kan de motor zelfs laten afslaan.
Porsche volgt precies dezelfde filosofie, maar met één fundamenteel verschil: het merk past vooral de interface aan in plaats van de versnellingsbak zelf opnieuw te ontwerpen. Dat is goedkoper en maakt het systeem bruikbaar voor een groter deel van het gamma. Uiteraard betekent een patent nog niet dat zo'n versnellingsbak daadwerkelijk in serieproductie gaat.
Advertentie – lees hieronder verder
Elektrische knoop
Het opvallende aan dit Porsche-patent is dat dit type versnellingsbak bij uitstek geschikt lijkt voor hybride modellen. Bij de 911 T-Hybrid zit de elektromotor rechtstreeks in de behuizing van de PDK en deelt hij ook het oliekoelcircuit van de versnellingsbak. De PDK weghalen betekent dus tegelijk de elektromotor verwijderen. Een klassieke manuele versnellingsbak valt daardoor af. Timo Resch, topman van Porsche Noord-Amerika, erkende afgelopen augustus nog dat beide technologieën – hybride aandrijving en een manuele versnellingsbak – in hun huidige vorm niet met elkaar te combineren zijn in de 911. Hij voegde eraan toe dat, als de ingenieurs in Weissach toch een oplossing zouden vinden, die waarschijnlijk niet de vorm van een echte handbak zou aannemen.
Dit patent lijkt precies zo'n oplossing te beschrijven. Bovendien is ze relatief goedkoop, want er hoeft geen volledig nieuwe versnellingsbak voor ontwikkeld te worden. Dat betekent overigens niet noodzakelijk het einde van de mechanische versnellingspook. In Europa blijft de echte handbak beschikbaar op de Carrera T en GT3, terwijl Porsche hem onder druk van zijn klanten ook opnieuw heeft ingevoerd op de Carrera S in Noord-Amerika.
Kwestie van geld
Rijplezier verklaart misschien niet alles. Het is geen geheim dat Porsche door een moeilijke periode gaat en dat de herstructurering het bedrijf tegen het einde van het jaar honderden miljoenen euro's zal kosten. Binnen die context neemt de 911 een bijzondere positie in. In 2025 was minder dan één op de vijf verkochte Porsches een 911, maar het model blijft een belangrijke motor voor de winstmarges van de groep. Bovendien steeg de verkoop in het eerste halfjaar met meer dan 21 procent.
Elke afzonderlijke variant kost echter geld om te ontwikkelen en te homologeren. Eén versnellingsbak die op zowel verbrandingsmotoren als hybrides als automaat, sequentiële bak én gesimuleerde handbak kan functioneren, zou de industriële complexiteit aanzienlijk kunnen verminderen. Een echte manuele versnellingsbak behoudt natuurlijk voordelen die deze gepatenteerde oplossing nooit helemaal zal kunnen evenaren. Ze is lichter en verbruikt minder, zoals Andreas Preuninger, verantwoordelijk voor de GT-modellen, nog benadrukte bij de lancering van de nieuwste GT3 in juni 2025. Het blijft dus de vraag of Porsche de echte handbak daadwerkelijk wil vervangen, of hem alleen wil nabootsen in modellen waarin hij technisch niet langer mogelijk is.
Duizenden Belgische bestuurders volgen Gocar om op de hoogte te blijven en om de beste wagendeals te ontdekken. U toch ook? Blijf op de hoogte:
- Bezoek gocar.be regelmatig
- Volg Gocar op Google Nieuws
- Abonneer op de Gocar-nieuwsbrief
