Naarmate editie-2015 van het Duitse autosalon (IAA) vorderde, werd de sfeer steeds vreemder. In de loop van die traditionele hoogmis van de autosector, toen nog om de 2 jaar in Frankfurt, werd immers duidelijk dat wat men in Amerika had ontdekt reusachtige consequenties zou hebben. En niet enkel voor de Volkswagen-groep, maar voor de hele autosector, Duits of niet.
Onderzoekers van de universiteit van West-Virginia hadden 2 jaar eerder bij emissieproeven op de openbare weg immers vastgesteld dat 2 van de geteste Volkswagens een veelvoud aan stikstofoxide (NOx) uitstootten dan ze in theorie zouden doen, op de rollenbank dus.
Aanvankelijk dachten ze dat er iets loos wat met hun meetapparatuur, maar naderhand kwam de ware toedracht boven water: de auto’s stootten onder alle omstandigheden veel meer NOx uit dan toegelaten. Alleen hadden ze een stukje software aan boord om te detecteren wanneer ze in een labo op de rollenbank stonden, waarbij ze dan tijdelijk minder stikstofoxiden uitstootten.
Die sjoemelsoftware was het voorwerp van wellicht het grootste bedrijfsschandaal van deze eeuw tot nu toe.
Advertentie – lees hieronder verder
Hoogmoed komt voor de val
Overigens was de VW-groep niet de enige die zulke sjoemelsoftware gebruikte. Ook Opel, Jeep, RAM en Mercedes werden betrapt. En bij zowat elke andere autobouwer werd vastgesteld dat de uitstoot in reële omstandigheden hoger lag dan op de rollenbank. Toch bleef het dieselschandaal vooral aan Volkswagens ribben kleven.
De groep werd het slachtoffer van haar eigen ambitie om de grootste autofabrikant ter wereld te worden, wat ze op dat moment ook was. Daartoe had het de qua emissies streng gereguleerde Amerikaanse markt willen veroveren met krachtige en zuinige TDI-motoren. Alleen vonden de ingenieurs geen goedkope en gemakkelijke oplossing voor het NOx-probleem, kregen ze in de meedogenloze bedrijfscultuur van Volkswagen geen gehoor en grepen ze naar de trukendoos. In een Duits magazine werd Volkswagen weleens omschreven als “Noord-Korea, maar dan zonder de strafkampen”, een verwijzing naar de dictatoriale omgangsvormen.
Anno 2025 maakt elk financieel verslag van de Volkswagen-groep nog steeds melding van het ‘diesel issue’. De wereldwijde boetes, terugbetalingen, terugroepacties, schadevergoedingen en schikkingen hebben de Duitse autogroep tientallen miljarden gekost
Versnelde elektrificatie?
Er worden anno 2025 nauwelijks nog dieselauto’s gekocht: amper 3,4% van alle nieuwe auto’s in ons land was tijdens de eerste jaarhelft van 2025 een diesel, aldus sectorfederatie Febiac. Tien jaar terug was dat nog de meerderheid. Op de tweedehandsmarkt staat de dieselmotor ook op verdwijnen: amper iets meer dan een kwart van de ingeschreven occasies is nog een diesel.
Daar staat tegenover dat net niet een derde van de Belgische automarkt (voor nieuwe exemplaren) in de eerste jaarhelft elektrisch was. Op Europese schaal gaat het om zo’n 15%.
Een gevolg van het dieselschandaal uit 2015?
Duwtje in de rug
Buiten kijf staat dat het de energietransitie in het wagenpark een duwtje in de rug heeft gegeven. Maar ook andere factoren speelden een rol.
Enerzijds zat de dieseltechnologie anno 2015 sowieso al in nauwe schoentjes. De steeds strenger wordende Euro-normen maakten het voor autobouwers destijds sowieso moeilijker om zelfontbranders conform te maken. Daarbij moesten ze grijpen naar complexe en dure technologie, die vooral kleinere auto’s uit de markt prijsde, en bovendien de betrouwbaarheid van de aandrijvingen in het gedrang bracht.
Het dieselschandaal illustreerde daarnaast dat het nooit goed is wanneer een sector zichzelf controleert, zoals in Europa eigenlijk het geval was. En dus kwamen er onafhankelijke emissieproeven (RDE, voor Real Driving Emissions-tests), niet op een rollenbank maar op de openbare weg.
Anno 2015 was een deel van de autokopers diesels al de rug toe aan het keren. Dat lag vooral aan de nakende komst van lage-emissiezones, waarin diesels stelselmatig en volgens een duidelijke tijdslijn geweerd zouden worden uit steden in België, maar ook elders, zoals Parijs.
Dat diesel vandaag in ons land aan de pomp duurder is dan benzine, is ook in gang gezet in 2015. De toenmalige regering-Michel maakte toen handig gebruik van het antidieselsentiment om de accijnzen op diesel te verhogen en zo een begrotingsgat te dichten. Ook de BIV en verkeersbelasting op dieselmotoren steeg in die periode, en werd bovendien gelinkt aan de Euro-norm, waardoor oudere tweedehandse dieselwagens plots een stuk duurder werden in gebruik (maar als gevolg daarvan ook wel goedkoper in aankoop).
Europese elektrificatie
Wie heeft het meest betekend voor de doorbraak van de elektrische auto, Tesla of Volkswagen?
Aldus luidt de boutade die een tijdlang de ronde deed in de autosector. Feit is dat beide hun rol gespeeld hebben: Tesla was 10 jaar geleden in opmars, al was het dan enkel met de Model S, waarmee het bewees dat elektrisch rijden ook best prettig kan zijn.
Het dieselschandaal creëerde daarnaast vooral wat meer politiek draagvlak om de energietransitie in gang te zetten, met uiteindelijk het besluit van de Europese Commissie om autobouwers vanaf 2035 te verbieden nog verbrandingsmotoren te verkopen, met het oogmerk om zo de elektrische auto betaalbaarder te maken.
Gevangenisstraffen
Bij Volkswagen zelf zijn de gevolgen van het dieselschandaal in elk geval goed merkbaar. Het zette in Wolfsburg een versnelde ommekeer in gang, waarbij de Noord-Duitsers vol gingen inzetten op een handvol elektrische ID-modellen.
Bijwijlen te snel, want de eerste generatie van die auto’s was op software-gebied nog niet klaar, terwijl ze qua ontwerp en aankleding ook duidelijk het slachtoffer waren van de enorme besparingen uit die tijd, om de facturen van het dieselschandaal te kunnen betalen.
Overleven deed de VW-groep echter wel, met dank ook aan de reusachtige reserves die het de jaren voordien had opgebouwd, onder andere dankzij de Chinese automarkt.
Maar in de nasleep van de affaire ging wel zowat de hele directieraad op de schop. Sommige van de betrokkenen werden eerder dit jaar zelfs veroordeeld tot een gevangenisstraf, al dan niet met uitstel. Eertijds ceo Martin Winterkorn werd om gezondheidsredenen tot nader order niet berecht.
Op zoek naar een auto? Zoek, vind en koop het beste model op Gocar.be
