In België lijkt het behalen van een rijbewijs voor steeds meer mensen, vooral jongvolwassenen, geen prioriteit meer. Volgens recente cijfers van de FOD Mobiliteit is het aantal rijbewijskandidaten sinds 2000 met bijna 9% gedaald, ondanks de groei van de bevolking. In Brussel is die trend nog opvallender: daar daalde het aantal nieuwe rijbewijzen in twintig jaar tijd met 27%. Dat wijst op een groeiende desinteresse in de auto in grote steden. De belangrijkste redenen? De hoge kosten, de strenge procedures en het beruchte, moeilijke examen.
De gemiddelde leeftijd waarop mensen hun rijbewijs halen, blijft trouwens stijgen: momenteel ligt die op 22,5 jaar, en in Brussel zelfs boven de 25. Steeds meer mensen wachten dus langer voordat ze de stap zetten. Dat Belgische fenomeen past in een bredere trend: in veel landen is het behalen van een rijbewijs uitgegroeid tot een echte uitdaging, soms zelfs tot een prestatie op zich.
Medische vaardigheden
In sommige landen moet je eerst een grondig medisch onderzoek ondergaan om een rijbewijs te krijgen. In Kroatië bijvoorbeeld moeten kandidaten een reeks strenge gezondheidstests afleggen: oog-, gehoor- en reflexonderzoeken, bloedtests en zelfs motorische proeven. Die keuring kost minstens 50 euro en biedt geen enkele garantie op slagen.
Advertentie – lees hieronder verder
België is daarin geen uitzondering. Ook landen als Brazilië, Hongarije, Israël en Bahrein hanteren vergelijkbare regels. In België is er voorlopig (nog) geen verplicht medisch onderzoek, maar kandidaten moeten wel een verklaring van geschiktheid ondertekenen. Een echte controle vindt er echter niet plaats. Alleen wie gezondheidsproblemen heeft die de rijvaardigheid kunnen beïnvloeden, zoals depressie, diabetes of oog- en hartaandoeningen, moet zich laten onderzoeken. In alle gevallen is het doel hetzelfde: het risico inschatten. Is dat te groot, dan kan de kandidaat worden geweigerd of alleen onder strikte voorwaarden de weg opgaan.
Ook psychologisch evenwichtig
In steeds meer landen speelt ook de geestelijke gezondheid een doorslaggevende rol bij het behalen van een rijbewijs. In Montenegro, Kroatië en Nicaragua moeten kandidaten zelfs hun emotionele stabiliteit aantonen voordat ze de weg op mogen. In sommige staten is bovendien een individueel gesprek met een erkende psycholoog verplicht.
In Nicaragua bestaat de evaluatie uit een acht pagina’s tellende vragenlijst over persoonlijkheid, gedrag en stressbestendigheid. Deze psychotechnische test – vergelijkbaar met een sollicitatiegesprek – moet impulsieve of angstige profielen uitsluiten, omdat die als risicovoller op de weg worden gezien. In deze landen maakt psychologie intussen volwaardig deel uit van het verkeersveiligheidsbeleid. En dat is niet onlogisch: onderzoeken tonen aan dat agressief rijgedrag overal ter wereld toeneemt, ook bij ons.
Zeer strenge examens
Andere landen, zoals Japan, vallen dan weer op door de moeilijkheidsgraad van hun theoretisch examen. Met een slaagpercentage van minder dan 35% staat het bekend als bijzonder uitdagend. De vaak dubbelzinnige vragen testen niet alleen de kennis van de verkeersregels, maar ook het logisch redeneren en het concentratievermogen van de kandidaten.
Ook in China liggen de eisen hoog: kandidaten moeten minstens 90 van de 100 willekeurig gekozen vragen uit een databank van 1.000 correct beantwoorden. Het kleinste foutje of een taalkundige valstrik kan al leiden tot een buis. In China krijg je je rijbewijs dus niet zomaar, je moet het echt verdienen.
Ook dichter bij huis, in Zwitserland, staat het rijbewijs bekend als duur en veeleisend. Alleen al het praktijkexamen kost tussen 120 en 140 CHF (ongeveer 124 tot 144 euro). Daar komen nog medische keuringen, verplichte lessen en administratieve kosten bij, waardoor de totale prijs flink oploopt. Voor veel Zwitsers is het behalen van een rijbewijs dan ook een echte investering, bijna een persoonlijk project zelfs. Dat geldt eigenlijk ook voor België, waar de kosten voor rijscholen vaak tussen 1.000 en 1.500 euro liggen.
Herziening van het rijbewijs in 2030
Terwijl sommige landen steeds meer hindernissen opwerpen voor het behalen van een rijbewijs, bereidt ook de Europese Unie zich voor op een ingrijpende verandering. Deze hervorming gaat echter niet over de regels of voorwaarden om een rijbewijs te behalen, want die blijven een bevoegdheid van de lidstaten.
In oktober 2025 heeft het Europees Parlement twee belangrijke hervormingen goedgekeurd. Tegen 2030 krijgt elke Europese burger een digitaal rijbewijs, rechtstreeks toegankelijk via de smartphone. Wie wil, kan nog altijd een fysieke kaart aanvragen.
De hervorming brengt ook enkele technische vernieuwingen met zich mee. Zo zal het met een B-rijbewijs binnenkort mogelijk zijn om elektrische voertuigen tot 4,25 ton te besturen (in plaats van de huidige 3,5 ton) om rekening te houden met het extra gewicht van batterijen. Bovendien wordt het rijbewijs in alle lidstaten automatisch gelijkgesteld met dat voor tweewielers van 125 cc.
Tot slot voorziet de EU in een opleiding voor vrachtwagenchauffeurs vanaf zeventien jaar, bedoeld om het aanhoudende tekort aan beroepschauffeurs in de transportsector aan te pakken.
Op het vlak van verkeersveiligheid wil de EU de samenwerking tussen de lidstaten versterken. Zware overtredingen (zoals rijden onder invloed, druggebruik, zware snelheidsovertredingen of doorrijden na een ongeval) zullen voortaan op Europees niveau worden erkend. Wie in één lidstaat wordt gestraft, kan dus niet zomaar in een ander land opnieuw achter het stuur kruipen.
Daarnaast krijgen de lidstaten de mogelijkheid om bij de vernieuwing van een rijbewijs een verplichte automatische medische evaluatie op te leggen, al is dat voorlopig nog geen algemene regel.
Op zoek naar een auto? Zoek, vind en koop het beste model op Gocar.be
