De jaren verstrijken op de Belgische wegen en voor de staatskas worden ze steeds rendabeler. In 2024, het laatste volledig afgesloten boekjaar, registreerde de FOD Justitie in totaal 9,2 miljoen verkeersinbreuken, waarvan meer dan 7,6 miljoen snelheidsovertredingen. Dat betekent een toename van 499.681 overtredingen ten opzichte van 2023, goed voor een stijging van 6,71 procent.
Verwonderen doet het wellicht niet dat ook 2025 een topjaar zal zijn. Tegen juni waren al meer dan 5 miljoen overtredingen vastgesteld. Alles wijst er dus op dat België afstevent op een nieuw, weinig benijdenswaardig record.
Boetes betekenen uiteraard ook inkomsten voor de Belgische staat. In 2024 ging het om 576,8 miljoen euro. Een kolossaal bedrag dat geregeld publieke discussies uitlokt over wat er precies met dat geld gebeurt. In die context interpelleerde federaal parlementslid Frédéric Daerden (PS) de minister van Justitie tijdens een parlementaire vraag.
Zijn kritiek draaide rond het gebrek aan transparantie over het concrete gebruik van deze middelen. Volgens Daerden hebben burgers het recht te weten of het geld in de eerste plaats wordt ingezet om de verkeersveiligheid te verbeteren, dan wel om de algemene begroting te spijzen.
Advertentie – lees hieronder verder
Het antwoord van minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) was opvallend transparant. Ze legde een gedetailleerd overzicht van de bedragen voor, met een duidelijke opsplitsing per bestuursniveau en volgens het type overtreding.
Federaal en gewesten: een verdeelsleutel
Je moet weten dat niet alle verkeersovertredingen onder dezelfde bevoegdheid vallen. Volgens de minister is 43 procent van de vastgestelde inbreuken federaal van aard. Het gaat daarbij vooral om overtredingen op snelwegen, maar ook om ernstige feiten zoals rijden onder invloed of gsm-gebruik achter het stuur, ongeacht het type weg.
De overige 57 procent heeft betrekking op regionale en lokale wegen en valt daardoor onder de bevoegdheid van de gewesten.
Dat bevoegdheidsverschil heeft ook een duidelijke financiële impact. In 2024 streek de federale staat 299 miljoen euro op, goed voor 52 procent van de totale inkomsten, terwijl de gewesten samen 279 miljoen euro ontvingen, of 48 procent. Volgens de minister valt dat te verklaren door de hogere boetebedragen op federaal niveau, waar inbreuken doorgaans zwaarder worden bestraft.
De inkomstenverdeling weerspiegelt dus niet het aantal overtredingen, maar hun ernst en financiële impact. Opvallend nog is dat de herverdeling naar de lokale politiezones niet gekoppeld is aan het aantal vastgestelde processen-verbaal. Met andere woorden: een gemeente “verdient” niet meer door meer boetes uit te schrijven. Gelukkig maar …
Fonds voor verkeersveiligheid
Op federaal niveau is het gebruik van de boete-inkomsten strikt vastgelegd. In 2024 vloeide 80 procent van de federale ontvangsten, goed voor 239 miljoen euro, naar het Fonds voor verkeersveiligheid. De resterende 20 procent, ongeveer 60 miljoen euro, belandde in de federale schatkist.
Het Fonds voor verkeersveiligheid financiert zowel de federale politie als de lokale politiezones, onder meer voor de aankoop, installatie en het onderhoud van radars, maar ook voor gerichte projecten rond verkeersveiligheid. Daarnaast gaat een deel van de middelen naar de FOD Mobiliteit en Vervoer en de FOD Justitie, bijvoorbeeld voor alternatieve gerechtelijke maatregelen.
Wallonië, Vlaanderen, Brussel: waar zetten ze hun middelen in?
Daarna komen de gewesten aan bod. Van de 279 miljoen euro die in 2024 naar de gewesten ging, werd het bedrag ongelijk verdeeld: 154 miljoen euro voor Vlaanderen, goed voor 55 procent, 95 miljoen euro voor Wallonië (34 procent) en 29 miljoen euro voor Brussel (11 procent).
De minister benadrukt dat deze regionale inkomsten niet via het Federaal Fonds voor Verkeersveiligheid passeren, maar rechtstreeks en volledig aan de betrokken gewesten worden overgemaakt.
In Vlaanderen komt een aanzienlijk deel van de inkomsten uit verkeersovertredingen van de gemeentelijke administratieve sancties, of GAS-boetes, die sinds 2021 worden toegepast. Daarmee kunnen gemeenten kleinere inbreuken lokaal bestraffen, vooral in zones 30 en 50. Voor sommige steden leverde dat aanzienlijke bedragen op. In 2023 brachten alle gemeenten samen zo tot 124 miljoen euro binnen.
Die lokale inkomsten vloeien naar de stads- en gemeentekassen en dienen om interne beleidsacties te financieren, zonder vooraf vastgelegde bestemming voor verkeersveiligheid. Een ander deel van de boete-inkomsten wordt doorgestort naar regionale fondsen voor mobiliteit, verkeersveiligheid en andere openbare diensten. Over de precieze besteding daarvan bestaat echter weinig transparantie, en er is geen automatische koppeling met het dringend nodige onderhoud van de wegen.
In een interview met SudInfo bevestigt François Desquesnes, Waals minister van Mobiliteit en Verkeersveiligheid, dat de inkomsten een dubbele bestemming hebben. In 2024 werd 57 miljoen euro aan verkeersboetes toegevoegd aan de algemene Waalse begroting, onder meer voor het onderhoud van de wegen.
Het resterende bedrag, 43 miljoen euro, werd rechtstreeks geïnvesteerd in verkeersveiligheid via het FISIR-fonds (Fonds d’Impulsion à la Sécurité Routière). Dat geld gaat naar infrastructuur en uitrusting, radars, de aanpak van zwarte punten, sensibiliseringscampagnes, herstellingen en steun aan het Waals Agentschap voor Verkeersveiligheid.
Volgens onze informatie zijn de inkomsten uit verkeersboetes in Brussel niet automatisch wettelijk bestemd voor wegenonderhoud of verkeersveiligheid, zoals dat in Wallonië deels wel het geval is. De opbrengsten vloeien naar de algemene regionale begroting en worden van daaruit herverdeeld over verschillende overheidsdiensten.
Zo werkt dus het principe. In de praktijk betekent dit dat het geld dat automobilisten betalen niet noodzakelijk terugvloeit naar de infrastructuur die ze gebruiken, terwijl de opbrengsten uit autobelastingen en verkeersboetes in theorie ruimschoots volstaan om het Belgische wegennet degelijk te onderhouden.
Op zoek naar een auto? Zoek, vind en koop het beste model op Gocar.be
