Studie: rijplezier zit niet in pure snelheid

De essentie

• Castrols proefproject suggereert dat rijplezier niet in pure snelheid zit, maar vooral ontstaat wanneer de bestuurder zelf controle heeft en volledig opgaat in de rijtaak.

• Zelfs bij amper 8 km/u op een offroadparcours maten onderzoekers sterke positieve reacties, terwijl hogere snelheden als passagier juist meer hersenactiviteit veroorzaakten die met stress wordt geassocieerd.

• De resultaten zijn niet wetenschappelijk sluitend, maar werpen wel een interessant licht op autonoom rijden: een zelfrijdende auto kan mobiliteit bieden, maar neemt precies de controle weg die rijplezier lijkt te voeden.

Goed, Castrol is geen academische referentie en voor deze studie naar de wortels van rijplezier, getiteld “Thrill of Driving”, werd ook geen peer-reviewed publicatie verricht. Toch geven de resultaten een interessant inzicht in hoe een automobilist rijplezier beleeft. En dat is niet onbelangrijk, want het blijft natuurlijk een van de grote redenen waarom liefhebbers zo verzot zijn op auto’s. 

Proeven op circuit

Castrol claimt inzicht te hebben in wat er letterlijk in ons brein moet gebeuren vooraleer we een rit als rijplezier bestempelen. De proeven vonden plaats op de PalmerSport-faciliteit in Bedfordshire, een circuitcomplex waar recreanten onder begeleiding diverse voertuigen mochten besturen. Het neurosciencebedrijf Brainbox, gespecialiseerd in hersenonderzoek voor organisaties en klinische trials, verzorgde de metingen en analyses. 

De proefpersonen droegen vier parallelle monitorsystemen: een EEG-net voor het hoofd dat via dertig kanalen de hersengolven registreerde, een hartslagmeter die het ritme van ons belangrijkste orgaan detecteerde, huidgeleidbaarheidssensoren die fysieke opwinding maten, en een eye-tracker die oogbewegingen en knipperfrequentie in kaart bracht.

Vervolgens moesten de deelnemers vijf scenario's doorstaan. Ze manoeuvreerden in een Land Rover Defender over een offroadparcours met waterdoorgangen en hellingen, reden kart op een krappe baan, kropen op een gesloten omloop zelf achter het stuur van een McLaren Artura GT4 en namen plaats in een open koerswagen (één keer zelf als bestuurder en daarna als passagier terwijl een professionele piloot de grenzen van de bolide opzocht). 

Wat je zelf doet …

Wat was nu de uitkomst? Het zelf rijden in de McLaren leverde de sterkste concentratiepiek op. De blik van bestuurders bleef bij die proef gemiddeld zeventig seconden per minuut gefixeerd op de ideale lijn of het keerpunt van de bocht. Knipperen deden ze amper: 2,5 keer per minuut, tegenover vijftien tot twintig in normale rust. Het EEG toonde verhoogde theta-golven in het frontale middengebied. In de neurowetenschap wordt dat gelinkt aan intense focus bij behouden kalmte. De proefpersonen werden in dit geval dus volledig opgeslorpt door de ervaring.

Maar als diezelfde proefpersoon als passagier in de open racewagen meereed, kantelde het neuro-fysiologische beeld. Ook al stegen de snelheden gevoelig, de hersenscans toonden vooral meer beta-activiteit. Maar dat is een patroon dat eerder samenhangt met stress dan met plezier. De ogen van de copiloot sprongen heen en weer, wat er duidelijk op wijst dat een gebrek aan eigen controle over het stuur opwinding doet omslaan in onbehagen. Nu goed, rijstijl is ook erg persoonlijk en we weten niet wie er achter het stuur zat. Zelfs onder professionele piloten heb je bruten enerzijds en gepolijste scheurders anderzijds. 

Ook traag is opwindend

Volgens Castrol bewijst dit echter dat snelheid op zichzelf geen doorslaggevende factor is voor rijplezier. Interessant in die context zijn de resultaten van het offroadparcours. De gemiddelde snelheid lag daar op amper 8 km/u, maar de sensoren maten tijdens deze gemotoriseerde boswandeling evengoed intense positieve reacties. Dus vooral het moment waarop de bestuurder zelf het tempo bepaalt en de situatie beheerst, lijkt samen te vallen met zijn of haar notie van rijplezier.

The Thrill to Drive-studie splitst het op in een heilige drievuldigheid: de bestuurder moet lichamelijk en mentaal opgewekt worden van de ervaring, een emotionele balans voelen waarbij die opwinding angst overtreft en intellectueel betrokken zijn bij de rijtaak. Raakt een van die drie verstoord, dan kantelt de ervaring van genot naar stress. Maar het onderzoek stelt ook dat deze individuele drempel sterk verschilt per persoon.

Zoals gezegd, Castrol geeft amper details vrij over het aantal proefpersonen en de gehanteerde methodiek. Echt wetenschappelijk is het dus allemaal niet. Maar schuilt er anderzijds ook niet veel herkenning in deze bevindingen? De studie lijkt vooral interessant in het licht van de trend naar autonoom rijdende voertuigen. Ze bewijst dat deze wel onze mobiliteitsnoden kunnen bevredigen, maar niet onze hang naar rijplezier.

Duizenden Belgische bestuurders volgen Gocar om op de hoogte te blijven en om de beste wagendeals te ontdekken. U toch ook? Blijf op de hoogte:

1. Bezoek gocar.be regelmatig
2. Volg Gocar op Google Nieuws
3. Abonneer op de Gocar-nieuwsbrief