Minister van Mobiliteit Annick De Ridder (NV-A) heeft het door haar goedgekeurde Full-self Driving (Supervised), kortweg FSD, al getest. “Het went snelt”, zegt ze daarover in de pers. Vorig week keurden haar diensten het gebruik van het systeem goed na de positieve evaluatie van een testfase. Dat het allemaal zo snel kon gaan, hebben we te danken aan de Nederlandse Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW). Dat instituut maakte als eerste de weg vrij voor Tesla. Daardoor is het voor alle andere Europese lidstaten eigenlijk niet meer dan een formaliteit om de toestemming ook op hun grondgebied te verlenen.
Zeven keer beter?
Maar achter de schermen is er meer aan de hand. Na de officiële goedkeuring in Nederland zag Tesla zijn kans. De verantwoordelijke manager Ivan Komusanac trekt Europa rond met een presentatie om de politiek warm te maken. Zijn pitch? Een Tesla met FSD legt meer dan zeven keer zo veel afstand af tussen twee crashes als de gemiddelde Amerikaanse bestuurder. In dezelfde PowerPoint stelde hij dat FSD 32.000 levens had kunnen redden en 1,9 miljoen gewonden had kunnen voorkomen.
Met statistiek kun je veel bewijzen. Zeker als ze uit de eigen koker komen. Elf onafhankelijke onderzoekers, die door het persbureau Reuters werden aangeteld, legden de methodologie van Komusanac systematisch op de rooster. Eerste probleem: Tesla vergelijkt het aantal crashes waarbij airbags werden geactiveerd in FSD-gestuurde voertuigen met een Amerikaans gemiddelde dat ook lichte tikjes en kleinere schadegevallen meerekent. Dat is geen eerlijke maatstaf.
Advertentie – lees hieronder verder
Dan is er het leeftijdsverschil. Een gemiddeld Tesla-model is meer dan vier keer jonger dan het gemiddelde Amerikaanse voertuig. Nieuwere auto's hebben sowieso meer actieve veiligheidssystemen aan boord, los van FSD. Een deel van het verschil in crashcijfers is dus simpelweg het gevolg van generatieverschillen in veiligheidstechnologie, niet van autonoom rijden.
Opblaaseffect
En die 32.000 geredde levens? Die zijn gebaseerd op de fictieve aanname dat elk Amerikaans voertuig - van zware vrachttrucks tot motorfietsen - vervangen wordt door een FSD-uitgeruste Tesla. Een extrapolatie die elke statistische seriositeit verliest. De Reuters-analyse spreekt van een opblaaseffect dat de statistieken ongeveer drie keer rooskleuriger voorstelt dan de werkelijkheid. Tesla zelf wil voorlopig geen commentaar geven op de zaak.
Een onbesproken parcours heeft het FSD-systeem, waarvan Tesla beweert dat het in Europa nog altijd minder ver gaat dan in Amerika, niet afgelegd. De Amerikaanse verkeersveiligheidsdienst NHTSA voert nog altijd een formeel onderzoek uit naar crashes met FSD. Dat werd in oktober 2024 geopend en is intussen opgeschaald naar een Engineering Analysis. Dat is de stap net voor een formele terugroepactie.
FSD zou bij verminderd zicht, zoals mist, zonneglinstering en stofwolken, niet of te laat reageren. Vorig jaar bracht een livetest met de FSD aan het licht dat het systeem helemaal niet reageerde op plots overstekende kinderen en stopborden negeerde. Ook de Scandinavische landen maken melding van slechte prestaties bij winters weer en het fout interpreteren van snelheidsborden.
“Bullshit”
In een eerder artikel sprak Reuters ook met negen dataverwerkers die FSD mee hielpen ontwikkelen. Zeven onder hen sprak zich laatdunkend uit over het systeem. Ze bevestigen dat de veiligheidsclaims “bullshit “ zijn, één getuige beweerde zelfs dat hij nooit in een robotaxi zou durven stappen. Dit zijn werknemers waarvan hun job eruit bestaat videobeelden van bijna-aanrijdingen te analyseren.
Deze beweringen gaan weliswaar over de Amerikaanse, en vrijere, versie van het systeem. Toch roept het vragen op over hoe veilig FSD (Supervised) echt is en of de 5.000 testkilometers die met één auto zijn afgelegd voorafgaand aan de Belgische toelating geen naïeve steekproef zijn. Of het kabinet van minister-De Ridder de opgesmukte presentatie in afweging heeft genomen, is trouwens niet openbaar gemaakt.
Verkeersinstituut VIAS heeft het systeem zelf niet in detail uitgeprobeerd, maar wel enkele tests bekeken. “Het lijkt performant”, zegt woordvoerder Stef Willems tegen Gocar, “maar de gedragscomponent wordt belangrijk. Momenteel gaat het om early adopters die weten dat ze aandachtig moeten zijn, maar hoe gaat dat evolueren op de langere termijn? We moeten op het hart drukken dat het gaat om een rijhulp, geen zelfrijdend systeem.” Ook de naam Full-Self Driving (Supervised) blijft dus misleidend.
Oproep tot waakzaamheid
Het laatste woord is nog niet gezegd. Op 12 juni stuurde de Europese Veiligheidsraad voor Transport (ETSC) een brief naar de verkeersministers van nagenoeg alle EU-lidstaten. De boodschap? Erken de Nederlandse FSD-goedkeuring niet voordat vier vragen publiekelijk beantwoord zijn - en niet door Tesla zelf.
Dit zijn de vragen: is het systeem aantoonbaar veiliger zonder nieuwe risico's? Waarom een systeem adopteren dat Amerikaanse federale autoriteiten op dit moment nog onderzoeken? Zijn de risico's van verminderde bestuurdersopmerkzaamheid buiten testomstandigheden aangetoond beheersbaar? En wie onderzoekt incidenten als Europa geen equivalent heeft van de Amerikaanse NHTSA? De brief besluit met een onverhulde waarschuwing: de reputatie die Europa decennialang opbouwde als wereldleider in voertuigveiligheid staat op het spel.
De goedkeuring is in ieder geval voorlopig en moet nog door Europa definitief worden geratificeerd. Er staat nog geen stemming op de agenda.
Duizenden Belgische bestuurders volgen Gocar om op de hoogte te blijven en om de beste wagendeals te ontdekken. U toch ook? Blijf op de hoogte:
- Bezoek gocar.be regelmatig
- Volg Gocar op Google Nieuws
- Abonneer op de Gocar-nieuwsbrief
