De elektrische auto kost China 39 miljard: hoeveel kost hij België?

In China is de strijd voor de elektrische auto al gewonnen. De new energy vehicles waren in het voorjaar van 2026 al goed voor meer dan 60% van de verkoop, terwijl de verkoop van benzinewagens in mei met 39% daalde tegenover een jaar eerder. Hun marktaandeel zakte naar een historisch dieptepunt van 37,1%. Die overstap naar de batterij-elektrische auto financierde Peking met premies en belastingvoordelen.

In januari 2009 ging het programma Ten Cities, Thousand Vehicles van start. De resultaten overtreffen alle verwachtingen. Toch heeft die overwinning van de Chinese overheid ook een prijs, die ze misschien eerst niet volledig had ingecalculeerd. Een elektrische auto verbruikt immers geen benzine of diesel en betaalt dus geen brandstofaccijnzen, waarmee in China het wegennet onderhouden wordt. De inkomsten uit die accijnzen bereikten een piek in 2023. Sindsdien dalen ze. En niet zo'n beetje.

Twee redenen

Het probleem wordt zelfs almaar groter. Enerzijds smelten de belastinginkomsten weg, anderzijds krijgen de wegen het zwaarder te verduren. De verkochte modellen waren nog nooit zo groot: in de eerste helft van 2026 was zes op de tien nieuwkomers langer dan vijf meter. Compacte auto's van minder dan 4,5 meter zakten naar amper 2% marktaandeel, tegenover 13% een jaar eerder.

Die elektrische mastodonten slepen bovendien enorme batterijen mee, waardoor hun gewicht vaak rond de drie ton ligt. Ingenieurs weten al lang dat enkele honderden kilo’s extra de slijtage van het wegdek aanzienlijk versnellen. Een onderzoeksafdeling van het Chinese ministerie van Transport schatte het jaarlijkse onderhoudstekort al in 2023 op bijna 300 miljard yuan, goed voor ongeveer 39 miljard euro. Volgens sommige waarnemers en onderzoekers wordt de helft van het noodzakelijke gewone onderhoud gewoon niet gefinancierd. Tja, dat doet denken aan een ander land dat we maar al te goed kennen...

Hardere toon

In Peking hebben de beleidsmakers intussen knopen doorgehakt. Ze draaien de duimschroeven aan. Zo werd de belastingkorting bij aankoop van een elektrische auto gehalveerd en verdwijnen de vrijstellingen voor plug-inhybrides en elektrische auto’s met een range extender. Er liggen bovendien nog twee pistes op tafel: een kilometerheffing alleen voor elektrische auto’s (zoals in het Verenigd Koninkrijk) of een heffing op elektriciteit die gebruikt wordt om auto’s op te laden. Tegelijk vragen de autoriteiten constructeurs om te stoppen met de wedloop naar steeds grotere SUV’s, die volgens hen ongeschikt zijn voor steden en te veel verbruiken. Wat vandaag in China gebeurt, is allerminst een uitzondering. België zal er evenmin aan ontsnappen.

Vijf keer minder voor de schatkist

België zit in dezelfde situatie. Bij ons zit er weliswaar geen accijns in de brandstof die specifiek de wegen financiert, maar een elektrische auto brengt de staat wel veel minder op.

Laten we de rekening maken. In België wordt de brandstofprijs gereguleerd door de FOD Economie en op elke liter benzine zit een vaste accijns van ongeveer 60 cent. Een benzinewagen die 7 l/100 km verbruikt, brengt de staat dus ongeveer 4,20 euro aan accijnzen op per 100 kilometer. Een elektrische auto betaalt alleen accijnzen op de elektriciteit waarmee hij opgeladen wordt, goed voor ongeveer 4,6 cent per kilowattuur. Bij een verbruik van 18 kWh/100 km ontvangt de staat dus amper 0,83 euro. 

Dat is vijf keer minder voor dezelfde afgelegde afstand. En dan is de btw nog niet eens meegerekend, waardoor het verschil met een wagen met verbrandingsmotor nog groter wordt. Bovendien zal de kloof verder toenemen, want door de taxshift die voor 2026 beslist werd, dalen de accijnzen zelfs tot 2029. Vandaag brengen die brandstofaccijnzen de Belgische staat bijna 5,8 miljard euro per jaar op. Maar die inkomsten zullen onvermijdelijk afnemen naarmate het wagenpark verder elektrificeert.

Inhaalbeweging op komst

Vroeg of laat zal België dus een inhaalbeweging maken. Eigenlijk is die al begonnen. Vlaanderen bereidt een hervorming van de autobelastingen voor, waardoor eigenaars van elektrische auto’s meer zullen betalen. In Wallonië is dat via de belasting op de inverkeerstelling al het geval. Ook het wegenvignet is een vorm van belasting. Dat zou moeten dienen voor het onderhoud van de wegen. Alleen zal nog moeten blijken of alle opbrengsten daar ook effectief voor gebruikt worden. Vergeet bovendien niet dat ook elektrische auto’s dat vignet zullen moeten betalen.

De vraag is niet óf België de belasting op elektrische auto’s zal verhogen, maar wanneer en op welke manier. Eén piste ligt voor de hand: met digitale meters en verbonden toestellen wordt het perfect mogelijk om elektriciteit die in de batterij van een auto terechtkomt anders te belasten. Dat is geen sciencefiction en, zonder doemdenker te spelen, waarschijnlijk dichterbij dan je denkt.

Duizenden Belgische bestuurders volgen Gocar om op de hoogte te blijven en om de beste wagendeals te ontdekken. U toch ook? Blijf op de hoogte:

1. Bezoek gocar.be regelmatig
2. Volg Gocar op Google Nieuws
3. Abonneer op de Gocar-nieuwsbrief