Na meer dan twintig jaar discussie is het Belgische wegenvignet eindelijk een feit. Vanaf 1 mei 2027 wordt het verplicht om op autosnelwegen en een groot deel van de gewestwegen in België te rijden. Oorspronkelijk was het de bedoeling om buitenlandse automobilisten die ons land doorkruisen zonder bij te dragen aan het onderhoud van het wegennet te laten betalen. Maar omdat het Europese recht verbiedt om een wegenheffing uitsluitend aan niet-inwoners op te leggen, zullen ook de Belgen het vignet moeten kopen. En zoals Touring benadrukt, is dat geen detail. Belgische automobilisten dragen vandaag al 21 miljard euro per jaar bij aan de overheidsfinanciën, een record binnen de OESO-landen.
Drie basistarieven
Technisch gezien geldt het vignet alleen voor de autosnelwegen en een deel van de gewestwegen, goed voor ongeveer een tiende van het Belgische wegennet. Een autosnelweg kun je eventueel nog vermijden via kleinere wegen, maar gewestwegen ontwijken is een stuk moeilijker. Ze lopen namelijk door vrijwel alle steden en gemeenten van het land.
De prijzen? 100 euro per jaar voor voertuigen met Euro 4-norm of nieuwer, 90 euro voor emissievrije auto’s en 125 euro voor de meest vervuilende voertuigen. De basistarieven liggen vast en je kunt bezwaarlijk zeggen dat schone auto’s een voorkeursbehandeling krijgen. Ter herinnering: er komen daarnaast ook kortlopende vignetten van één dag tot twee maanden voor automobilisten die België alleen doorkruisen.
Advertentie – lees hieronder verder
De controle gebeurt via camera’s die nummerplaten scannen, de bekende ANPR-camera’s. Die controleren in real time of een voertuig in orde is. Rijden zonder geldig vignet leidt tot een boete van 70 euro bij een eerste overtreding, 140 euro bij een tweede en 210 euro vanaf de derde overtreding, bovenop de prijs van het vignet. Op papier lijkt dat eenvoudig, maar zodra je de bestaande autofiscaliteit van de verschillende gewesten erbij neemt, wordt het verhaal een stuk complexer.
Waalse onduidelijkheid
In Wallonië zijn de autobelastingen al toegenomen nog vóór de invoering van het wegenvignet. De jaarlijkse verkeersbelasting voor auto’s met een kleine cilinderinhoud steeg door de indexering van 85,27 euro in 2021 naar 107,18 euro vandaag. Toch belooft minister-president Adrien Dolimont (MR) dat de operatie budgetneutraal zal blijven voor de Waalse belastingbetaler. Dat moet gebeuren via een nieuw ‘fiscaal autopakket’, dat de komende weken voorgesteld wordt. Volgens hem zal dat ‘positief’ verrassen. Daaruit leiden we af dat er geen retroactief effect of tariefverhoging komt (wat in Vlaanderen wel het geval zal zijn, zie verder).
Zijn collega François Desquesnes, Waals minister van Mobiliteit (Les Engagés), herinnert er dan weer aan dat het Europees Hof van Justitie elke vorm van vrijstelling die uitsluitend voor inwoners geldt, heeft vernietigd. Daardoor moet elk gewest zijn eigen regeling herzien. Voor de Walen komen er dus waarschijnlijk twee hervormingen: die van juli 2025 en een tweede die tegen mei 2027 wordt ingevoerd.
Gaan Vlamingen meer betalen?
Ook Vlaanderen hervormt de verkeersbelasting en dat dossier staat al een stuk verder. Een elektrische auto die vóór 1 januari 2026 werd ingeschreven, betaalt vandaag geen verkeersbelasting. Dat blijft zo, maar daar komt wel het wegenvignet van 90 euro bovenop. Met andere woorden: een extra belasting, zonder enige compensatie.
Een recentere elektrische auto behoudt zijn verlaagde verkeersbelasting van 103 euro per jaar. Daar komt ook 90 euro voor het wegenvignet bij, waardoor de totale kostprijs op 193 euro per jaar uitkomt. Ook bedrijfswagens ontsnappen niet aan de maatregel. Hun verkeersbelasting blijft ongewijzigd, terwijl het wegenvignet van 90 of 100 euro gewoon boven op de factuur komt. Dat zal leasingmaatschappijen uiteraard niet bevallen, want zij berekenen het budget van een wagen tot op de euro nauwkeurig om competitief te blijven, zeker nu de autoverkoop de voorbije maanden vertraagt.
Nog in Vlaanderen zien eigenaars van oldtimers hun forfaitaire verkeersbelasting met ongeveer 30% dalen, van 103 euro naar 73 euro. Toch zullen ook zij het wegenvignet van 125 euro moeten betalen, waardoor hun totale factuur stijgt van 103 euro vandaag naar 198 euro. Ook de zwaarste plug-inhybrides worden benadeeld door de nieuwe berekening van de verkeersbelasting, die voortaan gebaseerd zal zijn op het gewicht van de wagen en zijn CO₂-uitstoot. Dieselwagens, die jarenlang met de vinger werden gewezen, zouden er daarentegen beter uit kunnen komen.
De Vlaamse minister van Begroting, Financiën en Mobiliteit, Ben Weyts (N-VA), staat achter die logica: de winnaars behouden hun voordeel en het nadeel voor de verliezers blijft beperkt tot de prijs van het wegenvignet. Met andere woorden: wie tot nu toe niets of bijna niets betaalde, zal het verschil het sterkst voelen.
Brussel, de grote onbekende
Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest sloot zich pas laat aan bij de onderhandelingen, onder impuls van de nieuwe regering-Dilliès. Eerst zaten alleen Vlaanderen en Wallonië rond de tafel. Brussel heeft voorlopig nog geen enkel compensatiemechanisme bekendgemaakt. Het is dus afwachten voor welke formule het gewest uiteindelijk kiest en of de Brusselaars, net als de Walen, kunnen rekenen op een belofte van fiscale neutraliteit. Gezien de dramatische begrotingssituatie durven we daar echter aan te twijfelen.
De leasingkwestie
Er blijft nog één belangrijk dossier over: dat van de bedrijfswagens, die grotendeels in Vlaanderen ingeschreven worden, terwijl hun bestuurders in alle drie de gewesten wonen. Volgens het politieke akkoord dat begin juli voorgesteld werd, zou Wallonië een deel ontvangen van de inkomsten uit het wegenvignet dat betaald wordt door leasingmaatschappijen die in Vlaanderen gevestigd zijn. Er wordt gesproken over ongeveer 25 miljoen euro, met een gelijkaardig systeem voor Brussel. En we zeggen bewust ‘zou’, want dit samenwerkingsakkoord is voorlopig niet meer dan een politiek akkoord. Het moet nog formeel goedgekeurd worden door de drie gewesten en daarna ter goedkeuring voorgelegd worden aan de Europese Commissie.
Wel moet worden opgemerkt dat het akkoord, los van de aankondigingen van de voorbije dagen, nog definitief goedgekeurd worden voordat het aan Europa voorgelegd wordt.
Duizenden Belgische bestuurders volgen Gocar om op de hoogte te blijven en om de beste wagendeals te ontdekken. U toch ook? Blijf op de hoogte:
- Bezoek gocar.be regelmatig
- Volg Gocar op Google Nieuws
- Abonneer op de Gocar-nieuwsbrief
