De essentie
• De Mobiliteitsraad van Vlaanderen (MORA), die de Vlaamse regering adviseert, verwerpt het wegenvignet dat op 1 mei 2027 moet ingaan omdat het geen van de vier principes voor een eerlijke tarifering respecteert die de raad in 2024 naar voren schoof.
• De experts pleiten in de plaats daarvan voor een kilometerheffing. Maar in een land waar we gemiddeld 18,5 kilometer van ons werk wonen en de auto vaak onmisbaar blijft, zou zo'n belasting in de eerste plaats mensen treffen die ver van hun werk wonen.
• Waar een kilometerheffing al bestaat, zoals in de Amerikaanse staat Oregon, werkt het systeem met een geconnecteerd kastje en niet met de kilometerteller. Alleen kan zo'n module worden losgekoppeld en gemanipuleerd. Fraude blijft dus mogelijk.
Vanaf 1 mei 2027 heb je een digitaal wegenvignet nodig om op de autosnelwegen en gewestwegen van de drie Belgische Gewesten te rijden. Het vignet wordt gekoppeld aan de nummerplaat en kan online of in een tankstation worden gekocht. Het kost 90 euro per jaar voor een elektrische auto of waterstofwagen, 100 euro voor een voertuig dat minstens aan de Euro 4-norm voldoet en 125 euro voor oldtimers en voertuigen van vóór 2005.
Elk jaar maken ongeveer 30 miljoen voertuigen met een buitenlandse nummerplaat gebruik van het Belgische wegennet zonder mee te betalen voor de financiering ervan. Die anomalie willen de Gewesten rechtzetten. Ze rekenen op zo'n 260 miljoen euro aan inkomsten uit buitenlandse nummerplaten alleen, waarvan de helft naar Vlaanderen gaat en de andere helft naar Wallonië en Brussel.
Advertentie – lees hieronder verder
Voor de rest verschilt de aanpak per Gewest. In Wallonië moet de operatie budgetneutraal zijn voor inwoners, doordat het wegenvignet wordt gecompenseerd via een aanpassing van de verkeersbelasting. In Brussel blijft er veel onduidelijkheid, terwijl die neutraliteit in Vlaanderen niet voor iedereen zal gelden. Vooral bestuurders van elektrische auto's worden getroffen: zij zijn vandaag vrijgesteld van verkeersbelasting, maar zullen voortaan wel voor het wegenvignet moeten betalen zonder enige compensatie.
Een waarschuwing
Maar de experts die de Vlaamse regering adviseren, zijn niet overtuigd. In een officieel advies stelt de Mobiliteitsraad van Vlaanderen (MORA) dat het vignet geen van de vier principes voor een coherente tarifering respecteert die de raad zelf in 2024 formuleerde, met het principe ‘de vervuiler betaalt’ als uitgangspunt.
De prijs van het vignet varieert immers niet naargelang het tijdstip, de afgelegde afstand of de plaats waar je rijdt. Daardoor zal het volgens de MORA geen invloed hebben op het rijgedrag of de files. Erger nog: de overeenkomst tussen de drie Gewesten legt deze aanpak volgens de raad voor minstens tien jaar vast.
Wat stelt de MORA dan voor? Een algemene kilometerheffing die geleidelijk en transparant wordt ingevoerd. Het idee lijkt steeds meer experts te overtuigen. Zij zien er de enige echt eerlijke belasting in, omdat je betaalt voor wat je daadwerkelijk rijdt.
Advertentie – lees hieronder verder
Alleen is België niet zomaar een land als alle andere. We zijn namelijk Europees kampioen woon-werkverkeer, met gemiddeld 61 minuten per dag voor de heen- en terugrit en een afstand die tegen de 40 kilometer aanleunt. Voor een deel van de pendelaars ligt die nog veel hoger. Sommigen leggen gemakkelijk 130 kilometer per dag af om op kantoor te raken.
Want bij ons werken mensen liever verder van huis dan dat ze verhuizen, ook als ze daardoor 's morgens en 's avonds telkens een uur in de auto zitten. Boven de 30 kilometer tonen studies bovendien aan dat de auto koning blijft, omdat er vaak geen geloofwaardig alternatief met trein of fiets bestaat. Een kilometerheffing zou daardoor in de eerste plaats mensen treffen die hun lange woon-werktraject ondergaan, niet noodzakelijk degenen die er bewust voor kiezen.
Fraude met de kilometerstand?
De vraag is nu of de gewestregeringen, die al behoorlijk ver staan met hun plannen, gevoelig zullen zijn voor deze waarschuwing. Tot dusver had alleen Vlaanderen met het idee van een kilometerheffing gespeeld. Uiteindelijk werd daarvan afgezien vanwege de complexe invoering en schaarde Vlaanderen zich achter het Waalse wegenvignet, dat eenvoudiger te implementeren is en wellicht sneller geld opbrengt.
Wat daarbij vaak wordt vergeten, is dat ook een kilometerheffing niet waterdicht is. Zo'n systeem wordt immers niet gecontroleerd via de kilometerteller op het dashboard. Waar het al bestaat, zoals in Oregon met het OReGO-systeem, werkt het met een geconnecteerd kastje in de auto dat de afgelegde afstand onafhankelijk van de kilometerteller registreert.
Op het eerste gezicht lijkt zo'n systeem fraudebestendig. Maar dat is het niet. Een kastje kan worden losgekoppeld en gemanipuleerd. Daarna hoeft alleen nog de kilometerstand van de auto te worden aangepast zodat beide cijfers bij een eventuele controle opnieuw overeenkomen. Om dat tegen te gaan, zouden dus extra controles nodig zijn. Ook de Car-Pass zou daar wellicht weinig aan veranderen, omdat de kilometerstand alleen wordt geregistreerd wanneer een auto bij een garage langskomt. Tussen twee bezoeken door hebben fraudeurs dus alle tijd om in te grijpen.
Wegenvignet of kilometerheffing? Voorlopig lijken de Gewesten hun keuze al gemaakt te hebben. Wordt vervolgd.
Duizenden Belgische bestuurders volgen Gocar om op de hoogte te blijven en om de beste wagendeals te ontdekken. U toch ook? Blijf op de hoogte:
- Bezoek gocar.be regelmatig
- Volg Gocar op Google Nieuws
- Abonneer op de Gocar-nieuwsbrief
