De cijfers zijn duidelijk: tussen 2015 en 2023 is het aantal verwerkte verkeersinbreuken in België bijna verdubbeld. Het steeg van 4,6 naar 8,4 miljoen per jaar. Die explosie is een logisch gevolg van de toename van automatische radars en trajectcontroles die voortdurend flitsen. Het probleem? Achter die radars zitten ook politiemensen en griffiers die het tempo niet meer kunnen volgen. Daardoor worden processen-verbaal soms niet binnen de wettelijke termijn verstuurd en vallen honderden dossiers weg. Sommige automobilisten ontsnappen dus aan vervolging. Maar dat ziet de regering uiteraard niet graag gebeuren, want zo verdwijnen er inkomsten. Blijkbaar heeft ze een oplossing gevonden: de regels aanpassen in plaats van extra mensen inzetten.
Dat is precies de bedoeling van het wetsvoorstel dat gezamenlijk werd ingediend door minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) en minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (MR). Hun tekst wil de termijn waarbinnen de politie een kopie van het proces-verbaal naar de overtreder moet sturen, verlengen van 14 naar 30 dagen. Het voorstel wordt momenteel in het parlement besproken, al is er nog geen startdatum bepaald.
Geen detail, maar een bescherming
Om te begrijpen wat er op het spel staat, moet je terug naar de betekenis van die termijn van 14 dagen. Die is allesbehalve administratief. De zogenaamde ‘geheugentermijn’ is verankerd in de algemene principes van het strafrecht. Concreet: na twee weken kan de houder van een nummerplaat zich redelijkerwijs niet meer herinneren of hij op dat specifieke moment zelf achter het stuur zat.
Advertentie – lees hieronder verder
Bij overtredingen die via een automatische radar vastgesteld worden zonder dat het voertuig tegengehouden wordt, laat de wet een uitzondering toe: men mag ervan uitgaan dat de nummerplaathouder de bestuurder is. Maar die veronderstelling is alleen wettelijk geldig als het proces-verbaal binnen de 14 dagen wordt verstuurd. Na die termijn heeft zelfs het Hof van Cassatie bevestigd dat die veronderstelling wegvalt. Het parket kan dan niet meer achterhalen wie reed en vrijspraak wordt onvermijdelijk.
We spraken met Bruno Gysels, advocaat gespecialiseerd in verkeersrecht, die een deel van zijn praktijk op dit mechanisme heeft gebouwd. Zijn analyse is duidelijk: “In vijf jaar tijd heb ik op basis van het niet naleven van deze termijn honderden vrijspraken of seponeringen verkregen.” Dat illustreert hoe groot het probleem is voor de overheid. “Het is een merkwaardige visie op de rechtsstaat: wanneer de burger wint dankzij het recht, verandert de overheid het recht zodat hij niet meer kan winnen”, vat Bruno Gysels treffend samen.
Eerst de inkomsten?
Annelies Verlinden en Jean-Luc Crucke hebben het geheugenargument al voorzien in hun wetsvoorstel. Hun antwoord: smartphones, digitale agenda’s, ingebouwde gps-systemen en dashcams maken het vandaag mogelijk om achteraf te reconstrueren waar je was. Dertig dagen zou dus geen probleem mogen zijn.
Bruno Gysels vindt die redenering echter bijzonder twijfelachtig: “Digitale gegevens tonen waar het voertuig was, niet wie ermee reed. Als mijn auto die dag door mijn dochter, zoon of partner gebruikt werd, zal geen enkele gps dat kunnen aantonen. En het menselijk geheugen verdubbelt niet.” Inderdaad…
Wat de advocaat nog het meest stoort, is de veronderstelling van schuld. “Of het nu 14 of 30 dagen is, maakt me weinig uit. Waar het om gaat, is die veronderstelling dat de nummerplaathouder schuldig is. Die druist in tegen het vermoeden van onschuld dat door het Europees recht wordt erkend. In Frankrijk heeft het Hof van Cassatie dat al bevestigd. Volgens die rechtbank kan zo’n vermoeden in verkeersstrafrecht niet toegepast worden. En het Belgische recht is gebaseerd op hetzelfde Europese kader.”
Waarom komt deze hervorming er nu? Het antwoord ligt voor de hand: met 8,4 miljoen overtredingen per jaar, waarvan het merendeel automatisch wordt vastgesteld, vormen verkeersboetes een enorme bron van inkomsten. “Men spreekt over verkeersveiligheid, maar in werkelijkheid gaat het vooral om financiële zekerheid voor de staat”, stelt Bruno Gysels. Hij besluit: “Blijkbaar draait het vandaag niet meer om de wet beter toe te passen, maar om het de administratie gemakkelijker te maken.” Dat gevoel blijft hangen. Het voorstel kan nog wijzigen voor de definitieve stemming. Maar we hebben zo onze twijfels…
Op zoek naar een auto? Zoek, vind en koop het beste model op Gocar.be
