Onlangs kreeg een Noorse automobilist een boete van maar liefst 120.000 euro voor te snel rijden. Een hallucinant bedrag, maar wel verklaarbaar: in Noorwegen worden boetes afgestemd op het inkomen van de overtreder. Ook in andere landen bestaat dat systeem, zoals in Zwitserland, waar een Ferrari-eigenaar 246.000 euro moest betalen voor 137 km/u waar 80 km/u was toegestaan. Zulke bedragen gaan viraal, en dan duikt automatisch de vraag op: waarom niet in België?
We hoeven het niet te verbloemen: de Belgische context spreekt boekdelen. In 2025 werden in de eerste zes maanden al meer dan 5 miljoen overtredingen vastgesteld. Dat is meer dan in heel 2021. Flitspalen brachten in 2024 bijna 580 miljoen euro op, en dat bedrag blijft stijgen. Dat voedt bij veel automobilisten het gevoel dat ze als melkkoe worden gebruikt. En het wordt alleen maar strenger: de overheid schrapt toleranties en zet steeds meer in op ANPR-camera’s om elke overtreding op te sporen. Je zou bijna denken dat de auto een van de belangrijkste inkomstenbronnen van de staat aan het worden is.
Voorstanders van inkomensafhankelijke boetes
In België pleit onder meer Germain Mugemangango van de politieke partij PVDA/PTB voor zo’n systeem. In een interview verdedigde hij het principe van boetes in verhouding tot het inkomen.
Advertentie – lees hieronder verder
Zijn redenering is eenvoudig: een boete van 53 euro weegt niet even zwaar voor iemand met een minimumloon als voor een miljonair. “Het huidige systeem is fundamenteel oneerlijk”, klonk het.
Toch roept dat principe misschien meer vragen op dan het oplost. Het vertrekt vanuit een vorm van rechtvaardigheid: een straf moet voor iedereen even hard aankomen, ongeacht het inkomen. Op papier klopt dat, maar in de praktijk ligt het een stuk complexer.
Het opgegeven inkomen geeft namelijk niet altijd een correct beeld van iemands werkelijke financiële situatie. Een erfgenaam, vastgoedbezitter of rentenier kan officieel weinig verdienen, maar wel over een aanzienlijk vermogen beschikken. Voor zo iemand maakt een inkomensafhankelijke boete weinig verschil.
Omgekeerd kan iemand met een degelijk loon, maar met een hypotheek, kinderen en hoge vaste kosten, zwaarder worden getroffen dan zijn situatie eigenlijk toelaat. Het bruto-inkomen vertelt dus niet het hele verhaal. Verre van zelfs.
Regering blijft terughoudend
Mobiliteitsminister Jean-Luc Crucke (Les Engagés) sluit het idee niet volledig uit, maar staat er ook niet meteen achter. Hij noemt het “op het eerste gezicht aantrekkelijk”, maar wijst op meerdere bezwaren. Zo worden strafrechtelijke boetes in België meestal alleen door een rechter opgelegd, en dat voor ernstige of specifieke overtredingen, niet voor het gros van de dagelijkse boetes. Daarnaast wijst hij op hetzelfde probleem: de rijksten zijn niet noodzakelijk degenen met de hoogste belastbare inkomens, onder meer door allerlei constructies. Moet de overheid fiscale gegevens raadplegen om een snelheidsovertreding te bestraffen? Die vraag verdient het om gesteld te worden, maar zowel in de praktijk als binnen de lijnen van het regeerakkoord is ze lastig om te beantwoorden. Ook dat is een signaal.
Verkeersadvocaat Bruno Gysels, die we spraken, voegt daar nog een technisch, en mogelijk doorslaggevend, argument aan toe. In België wordt het merendeel van de overtredingen afgehandeld via het CrossBorder-systeem: de nummerplaathouder krijgt automatisch een betalingsvoorstel, zonder dat de bestuurder op het moment zelf geïdentificeerd is.
“Als de boete afhankelijk wordt van het inkomen van de eigenaar, wordt het een nieuwe nationale sport om te beweren dat iemand anders aan het stuur zat, iemand met een veel lager inkomen”, waarschuwt hij. Wie zou dat controleren? Moet er dan voor elk van de miljoenen boetes een onderzoek komen? Hetzelfde probleem zou zich trouwens stellen bij een eventueel puntenrijbewijs.
Ligt het echte probleem niet elders?
Volgens Bruno Gysels gaat de discussie voorbij aan de kern. Ongeveer 70% van de snelheidsovertredingen in België betreft minder dan 10 km/u te snel, op een totaal van zo’n 7,5 miljoen boetes.
Niet alleen het parket kreunt onder die druk. “Het hele systeem staat onder spanning”, verklaart de advocaat. Politieagenten moeten voor elke kleine overtreding een proces-verbaal opstellen, het nationale verkeersparket verwerkt dossiers zonder zelf op zittingen te verschijnen, en lokale parketten en politierechters raken overbelast met zaken die nauwelijks gevaarlijk gedrag aantonen.
Zijn opvallende voorstel? De tolerantiemarge van 5 km/u opnieuw invoeren, om het systeem te ontlasten en de focus te leggen op echte overtreders en recidivisten. Want uiteindelijk moet een flitspaal dienen om gevaarlijke situaties aan te pakken, niet om de staatskas te spijzen. Maar zoals wel vaker in België blijft het debat hangen tussen alles of niets…
Op zoek naar een auto? Zoek, vind en koop het beste model op Gocar.be
