Belgische bestuurders herinneren het zich nog levendig: in 2022, tijdens de invasie van Oekraïne door Rusland, schoot de brandstofprijs boven de grens van 2 euro per liter. Een klap voor miljoenen automobilisten, die gelukkig maar enkele weken duurde. Daarna daalden de prijzen opnieuw, en werd het hele voorval iets wat niemand ooit nog wil herbeleven. Maar nu, vlak voor de grote zomerse uittocht, wordt de situatie opnieuw ernstig.
Sinds eind mei lagen de brandstofprijzen relatief laag: zo’n 1,66 euro voor diesel en ongeveer 1,55 euro voor benzine. Die tarieven leken zich te stabiliseren op de markten, zeker na de aankondiging van de OPEC+-landen om de productie fors op te voeren terwijl de vraag laag bleef. In dat licht verwachtten analisten lage prijzen tot eind 2026, zoals OPEC+ zelf ook voorspelde. Sommigen gingen nog verder en voorspelden een daling van de olieprijs tot rond de 40 dollar per vat.
Straat van Hormuz: strategisch knelpunt onder hoogspanning
Maar in amper tien dagen is het tij gekeerd. Door het conflict tussen Israël en Iran steeg de prijs van een vat Brent-olie van 65 naar 77 dollar, met een piek tot 81 dollar na Amerikaanse aanvallen op Iraanse nucleaire sites afgelopen weekend. Tot nu toe heeft dat nog geen effect op de prijzen aan de pomp in België, in tegenstelling tot Frankrijk waar de prijs per liter met bijna 10 eurocent steeg. Dat verschil valt te verklaren door hogere btw en accijnzen bij onze zuiderburen.
Advertentie – lees hieronder verder
Toch is er voorlopig geen reden tot paniek. Echt kritiek wordt het pas als een rampscenario zich voltrekt: de sluiting van de Straat van Hormuz. Die smalle zeestraat is namelijk cruciaal: dagelijks passeert er 20% van de wereldwijde olieproductie – meer dan 16 miljoen vaten. Iran, dat een deel van deze strategische doorgang controleert, dreigt ermee de zeestraat af te sluiten. Als dat zou gebeuren, zouden de olieprijzen historisch kunnen ontsporen.
Een vat voor 150 dollar?
Natuurlijk zijn er ook analisten die overdrijven en binnenkort een olieprijs van 150 dollar per vat voorspellen, hoger dan tijdens de Oekraïne-crisis. Ter herinnering: toen werd die prijs geschat op 140 dollar, terwijl hij in werkelijkheid nooit boven de 113 dollar uitkwam. Het spreekt voor zich dat de benzineprijs aan de Belgische pomp bij zulke niveaus opnieuw vlot boven de 2 euro per liter zou uitkomen.
Maar dat scenario moeten we meteen nuanceren, want zo’n extreme ingreep blijft voorlopig weinig waarschijnlijk. Zoals verschillende sectorexperts benadrukken, zou een sluiting van de Straat van Hormuz voor Iran neerkomen op economische zelfmoord. Het land haalt ongeveer de helft van zijn overheidsinkomsten uit de olie-export, waarvan 75% naar China gaat. Zo’n blokkade zou bovendien ook de buurlanden (Qatar, Irak en Koeweit) van hun afzetmarkten afsluiten.
Washington heeft Teheran trouwens duidelijk gewaarschuwd: zo’n beslissing zou gezien worden als een economische oorlogsverklaring. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio noemde zo’n blokkade zelfs “zelfmoord voor Iran”. Zelfs Moskou en Bagdad, die doorgaans niet op één lijn zitten met het westen, tonen zich bezorgd over de mogelijke gevolgen voor de energiemarkten.
Nerveuze markten
Ondanks de gespannen situatie is de olieprijs deze maandag weer wat gedaald. De prijs per vat zakte opnieuw richting 77 dollar en analisten temperen hun verwachtingen. Een langdurige blokkade van de Straat van Hormuz blijft immers zeer onwaarschijnlijk, ook al zijn gerichte aanvallen met drones of zeemijnen niet uitgesloten. Als de prijzen stijgen, zal dat wellicht gematigd gebeuren en het gevolg zijn van zowel het conflict in het Midden-Oosten als het begin van de vakantieperiode in de Verenigde Staten (vooral in juni), die traditioneel zorgt voor een prijsstijging.
Een terugkeer naar een olieprijs van 40 dollar per vat is natuurlijk een illusie, althans op korte termijn. Toch zeggen industriëlen dat er geen reden is voor paniek: al jaren blijkt dat geen enkele grootmacht in de regio – noch Saudi-Arabië, noch China, Rusland of zelfs de Verenigde Staten – gebaat is bij een uit de hand gelopen olieconflict. Heeft Trump zijn kiezers trouwens niet beloofd dat hij de olieprijzen laag zou houden?
Op zoek naar een auto? Zoek, vind en koop het beste model op Gocar.be
