De essentie
· De SERV, die de Vlaamse werkgevers en vakbonden vertegenwoordigt, is bijzonder kritisch voor de combinatie van het wegenvignet en de hervorming van de verkeersbelasting. Volgens de organisatie is dit een gemiste kans om het wagenpark groener te maken.
· Het verschil van amper tien euro tussen het vignet voor een elektrische auto en dat voor een auto op fossiele brandstof is volgens de SERV veel te klein om aankoopgedrag te beïnvloeden. Ook tegen de files doet het systeem niets.
· Sommige kleine elektrische auto's zullen zelfs meer betalen dan een vergelijkbare benzinewagen, een tegenstrijdigheid die volgens de SERV niet te verantwoorden valt.
Het toekomstige Belgische wegenvignet doet al enkele weken heel wat stof opwaaien. Het moest buitenlandse weggebruikers mee laten betalen voor onze wegen en tegelijk de regionale begrotingen wat extra ademruimte geven. Wat dat betreft, blijft de redenering overeind. Maar op andere vlakken begint het al te wringen.
De sociale partners in het noorden van het land (werkgevers en vakbonden zijn verenigd in de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen, ook wel het SERV genoemd), hebben nu een bijzonder kritisch advies uitgebracht over het wegenvignet en de bijbehorende Vlaamse fiscale hervorming. Vanaf 1 mei 2027 zal elk voertuig van minder dan 3,5 ton een digitaal vignet nodig hebben om op autosnelwegen en gewestwegen te rijden. Afhankelijk van de uitstootcategorie van het voertuig kost dat jaarlijks tussen 90 en 125 euro.
Advertentie – lees hieronder verder
Ook de Vlaamse fiscale hervorming verdient wat uitleg. Al jaren wordt de verkeersbelasting in Vlaanderen berekend op basis van een hele reeks criteria, waaronder het fiscaal vermogen, de CO2-uitstoot, de brandstof en de euronorm. Op 1 januari 2027, vier maanden vóór de invoering van het vignet, gooit Ben Weyts (N-VA), Vlaams minister van Begroting en Financiën, dat systeem om. Voortaan blijven nog slechts twee parameters over: gewicht en CO2-uitstoot. Hoe lichter en schoner de auto, hoe lager de belasting. De minister heeft beloofd dat ongeveer de helft van de Vlaamse automobilisten, vignet inbegrepen, evenveel of minder zal betalen dan vandaag. De meerkost zou bovendien beperkt blijven tot maximaal 125 euro. Alleen zijn er enkele opvallende uitzonderingen.
Tien euro, zonder effect
Waar de SERV vooral over struikelt, is dat het wegenvignet een stimulans had kunnen zijn, maar uiteindelijk vooral een belasting wordt. Het bewijs? Een elektrische auto betaalt 90 euro voor het vignet, terwijl de meeste auto's met verbrandingsmotor 100 euro betalen. Een verschil van amper 10 euro.
Voor dat bedrag zal uiteraard niemand zijn benzine- of dieselmotor inruilen voor een elektrische auto. Volgens de sociale partners laat Vlaanderen zo een kans liggen om de vergroening van het wagenpark te stimuleren en de luchtkwaliteit te verbeteren.
Daarnaast houdt het vignet op geen enkele manier rekening met het tijdstip waarop je rijdt. 's Nachts kost het exact evenveel als tijdens de spits. Tegen de files zal het systeem dus niets uitrichten. Nochtans weten we dat de verkeerscongestie de Belgische concurrentiekracht economisch meer dan 5 miljard euro kost.
Elektrische auto betaalt méér
Het probleem zit ook in enkele tegenstrijdigheden van de hervorming. In bepaalde gevallen zal een kleine elektrische auto meer verkeersbelasting betalen dan een vergelijkbare benzinewagen. Volgens de SERV is dat een situatie die eigenlijk nooit zou mogen voorkomen.
Daarbovenop komt onzekerheid over de belastinginkomsten. Eigenaars van voertuigen die al zijn ingeschreven, zullen namelijk kunnen kiezen tussen de oude en de nieuwe berekeningsmethode, afhankelijk van welke formule voor hen het voordeligst uitvalt. Daardoor worden de fiscale inkomsten moeilijk voorspelbaar.
De SERV stelt daarom voor om voor bestaande voertuigen automatisch het laagste tarief toe te passen. Dat zou administratief eenvoudiger zijn en tegelijk de risico's beperken, zowel voor de belastinginkomsten als voor automobilisten die onvoldoende geïnformeerd zijn.
En de SERV staat niet alleen met die kritiek. Ook het VBO, Voka, Unizo en Touring verwijten de beleidsmakers dat ze voor een forfaitair systeem hebben gekozen in plaats van een slimme kilometerheffing, die volgens hen veel geschikter is om het gedrag van automobilisten daadwerkelijk te beïnvloeden.
Maar vooral bij de beloofde compensatie, of de zogenaamde neutraliteit van het wegenvignet, wringt het schoentje. De officiële redenering draait rond een evenwicht: aan de ene kant komt er een wegenvignet bij, aan de andere kant wordt de verkeersbelasting verlaagd. Alleen zijn elektrische auto's die vóór 1 januari 2026 in Vlaanderen werden ingeschreven volledig vrijgesteld van die verkeersbelasting. Voor hun eigenaars komt er dus elk jaar 90 euro aan wegenvignet bij, zonder enige compensatie. Ben Weyts maakt daar geen geheim van: elke hervorming kent verliezers. Sommige eigenaars van elektrische auto's zullen daar dus bij horen.
Drie gewesten, geen harmonie
Belangrijk om te begrijpen is dat de fiscale neutraliteit globaal wordt bekeken en niet voor elke automobilist afzonderlijk. Bovendien stopt die neutraliteit aan de gewestgrenzen.
Vlaanderen claimt dat het systeem in zijn geheel budgettair in evenwicht blijft, maar aanvaardt tegelijk dat sommige elektrische auto's erop achteruitgaan. Wallonië belooft dan weer volledige neutraliteit voor zijn belastingbetalers. Daarbij mogen we echter niet vergeten dat elektrische auto's er sinds midden 2025 duidelijk zwaarder worden belast door de hervorming van de belasting op inverkeerstelling, die voor een groot deel gebaseerd is op het gewicht van het voertuig.
Daardoor is het vandaag niet uitzonderlijk dat een wat grotere elektrische auto in Wallonië meer dan 1.000 euro aan BIV kost, terwijl Vlaanderen het bij een forfaitair bedrag van ongeveer honderd euro houdt. Overal klinkt de boodschap dat de elektrische transitie moet worden gestimuleerd, maar in de praktijk blijkt dat een stuk minder vanzelfsprekend. En daarmee is de discussie nog niet voorbij. Brussel heeft nog altijd niets aangekondigd over de wettelijkheid van het systeem.
Uiteindelijk zal ook Europa zich erover moeten uitspreken. En als de maatregel zelfs binnen België al tot ongelijke behandeling leidt, is het maar de vraag of hij de toets van Brussel doorstaat, dat burgers uit alle lidstaten net tegen ongelijke behandeling moet beschermen.
Duizenden Belgische bestuurders volgen Gocar om op de hoogte te blijven en om de beste wagendeals te ontdekken. U toch ook? Blijf op de hoogte:
- Bezoek gocar.be regelmatig
- Volg Gocar op Google Nieuws
- Abonneer op de Gocar-nieuwsbrief
