Bijna één op de twee Belgische automobilisten vindt dat hij te veel tijd verliest aan rode verkeerslichten. Bij voetgangers loopt dat aandeel zelfs op tot meer dan de helft. Ook ongeveer de helft van de fietsers en gebruikers van e-steps ergert zich aan de wachttijden. Dat blijkt uit een enquête van Touring bij duizend Belgische weggebruikers, onder wie automobilisten, voetgangers, motorrijders en vrachtwagenchauffeurs.
Op het eerste gezicht lijkt dat misschien een onschuldige frustratie, maar er schuilt ook een minder geruststellende realiteit achter. Zo geeft één op de drie voetgangers toe geregeld een rood licht te negeren. Bij fietsers is dat één op de vijf. Opvallend: ook vier procent van de automobilisten zegt soms door rood te rijden.
Het verkeerslicht dat zijn geloofwaardigheid verliest
Mensen rijden meestal niet door rood uit pure onbeleefdheid of een gebrek aan burgerzin. Dat gebeurt vooral wanneer een verkeerslicht als onlogisch wordt ervaren. In Nederland bestaat daar zelfs een specifieke term voor: roodlichtnegatie. Verkeerskundigen erkennen het fenomeen al langer: wie lang moet wachten terwijl er geen verkeer aankomt, begint een rood licht als ongeloofwaardig te beschouwen. En een verkeerslicht dat zijn geloofwaardigheid verliest, verliest ook een deel van zijn gezag.
Advertentie – lees hieronder verder
Volgens onderzoekers van het Nederlandse DTV schuilt daar een klassiek psychologisch mechanisme achter: verliesaversie, een economisch concept van Daniel Kahneman en Amos Tversky. Simpel gezegd: de vrees om tijd te verliezen weegt zwaarder door dan de kans om tijd te winnen. Daardoor wordt een rood licht niet langer ervaren als een veiligheidsmaatregel, maar als een hinderpaal die onnodig tijd kost.
Niet in België
In Frankrijk hanteert het Cerema (Centrum voor Studies en Expertise inzake Risico’s, Milieu, Mobiliteit en Ruimtelijke Ordening) een geloofwaardigheidsgrens van ongeveer 120 seconden. Uit studies blijkt dat 35 procent van de automobilisten uiteindelijk doorrijdt wanneer ze zes minuten moeten wachten, omdat ze ervan uitgaan dat het verkeerslicht defect is.
Duitsland gaat nog een stap verder. Daar mag een bestuurder na vijf minuten door rood rijden, op voorwaarde dat het verkeerslicht daadwerkelijk defect is en hij alle andere weggebruikers voorrang verleent. In de praktijk is het echter niet altijd eenvoudig om vast te stellen of een verkeerslicht effectief defect is.
En België? Daar bestaat geen enkele wettelijke wachttijd die een automobilist vrijstelt van een boete, hoe lang hij ook voor rood heeft gestaan. Bij een storing gelden opnieuw de voorrangsregels die met verkeersborden worden aangegeven, maar door rood rijden blijft een overtreding van de derde graad. De onmiddellijke inning bedraagt 174 euro en kan oplopen tot 317 euro via een betalingsbevel. Daarna volgt een dagvaarding voor de politierechtbank. Geduld kost niets. Ongeduld kan duur uitvallen.
Valkuil van conflictvrije kruispunten
De vraag blijft natuurlijk hoe dat probleem kan worden aangepakt. Touring pleit voor een betere afstemming van verkeerslichten, bijvoorbeeld via de zogenaamde groene golf. Daarbij worden opeenvolgende verkeerslichten zo gesynchroniseerd dat bestuurders minder vaak moeten stoppen en vlotter kunnen doorrijden. Ook slimme verkeerslichten, die zich aanpassen aan het werkelijke verkeersaanbod, kunnen volgens de mobiliteitsorganisatie een deel van de frustratie wegnemen. Daarnaast blijkt uit de enquête dat bijna zes op de tien Belgen voorstander zijn van knipperend oranje licht tijdens de nacht op minder drukke wegen.
Daarnaast zijn er de zogenaamde conflictvrije kruispunten. Daar worden verkeerslichten zo afgesteld dat weggebruikers met kruisende trajecten nooit tegelijk groen krijgen. Wanneer voetgangers of fietsers mogen oversteken, blijven alle auto’s uit alle richtingen op rood staan. Zo wil men vooral kwetsbare weggebruikers beschermen tegen het klassieke en vaak dramatische scenario waarbij een afslaande bestuurder een fietser in de dode hoek niet opmerkt.
Op papier klinkt dat als een aantrekkelijke oplossing, en dat blijkt ook uit de enquête: 83 procent van de Belgische respondenten staat positief tegenover het systeem.
Toch waarschuwt het Nederlandse SWOV (Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid), dat het systeem uitgebreid heeft onderzocht, voor een al te snelle veralgemening. Meer conflictvrije kruispunten betekenen namelijk ook meer verkeerslichtfasen en langere wachttijden. En net die laatste vergroten het risico op de roodlichtnegatie die ze wil corrigeren.
Ook Touring wijst op die keerzijde. Een maatregel die bedoeld is om de verkeersveiligheid te verhogen, kan zo onbedoeld net het gedrag uitlokken dat ze wilde voorkomen ..
Duizenden Belgische bestuurders volgen Gocar om op de hoogte te blijven en om de beste wagendeals te ontdekken. U toch ook? Blijf op de hoogte:
- Bezoek gocar.be regelmatig
- Volg Gocar op Google Nieuws
- Abonneer op de Gocar-nieuwsbrief
